Υπερθυρεοειδισμός

Τι είναι ο Υπερθυρεοειδισμός;

O υπερθυρεοειδισμός είναι μία παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυξημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Η ποσότητα των θυρεοειδικών ορμονών που παράγει ο θυρεοειδής αδένας στον υπερθυρεοειδισμό υπερβαίνει τις ανάγκες του οργανισμού.

ΚΛΕΙΣΤΕ ΡΑΝΤΕΒΟΥ

Γεώργιος Σακοράφας MD, PhD

Χειρουργός Θυρεοειδούς / Ενδοκρινών Αδένων – Γενικός Χειρουργός

Θεραπεία Υπερθυρεοειδισμού

Η αρχική αντιμετώπιση της νόσου είναι συντηρητική και περιλαμβάνει την χορήγηση φαρμάκων που αναστέλλουν την θυρεοειδική λειτουργία (αντιθυρεοειδικά φάρμακα). Στις περισσότερες περιπτώσεις η θεραπεία με αντιθυρεοειδικά φάρμακα επιτυγχάνει την αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού.

Χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρειαστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως:

Υποτροπές του υπερθυρεοειδισμού μετά από κάποιες περιόδους ανταπόκρισης του ασθενούς στη θεραπεία με αντιθυρεοειδικά φάρμακα
Εμφάνιση επιπλοκών της θεραπείας με αντιθυρεοειδικά φάρμακα (π.χ. διαταραχές ηπατικής βιοχημείας, λευκοπενία κλπ.
Υποψία καρκίνου θυρεοειδούς (βάσει των ευρημάτων στο υπερηχογράφημα)
Συνύπαρξη πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού
Μεγάλου βαθμού διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα (που μπορεί να προκαλέσει σε κάποιους ασθενείς συμπτώματα από πίεση παρακειμένων οργάνων, όπως δύσπνοια, δυσκολία στην κατάποση κλπ.)

Η χειρουργική επέμβαση περιλαμβάνει την ολική θυρεοειδεκτομή. Η χειρουργική επέμβαση δίνει άμεση και οριστική λύση στο πρόβλημα του υπερθυρεοειδισμού, με ασφάλεια (ιδιαίτερα όταν η χειρουργική επέμβαση γίνει από εξειδικευμένο και έμπειρο χειρουργό θυρεοειδούς).

Η θεραπεία ραδιενεργού ιωδίου είναι μία άλλη θεραπευτική επιλογή. Στην Ευρώπη η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο δεν εφαρμόζεται ευρέως.

Διάγνωση Υπερθυρεοειδισμού

Υποψία για την διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού θα πρέπει να δημιουργείται όταν υπάρχουν κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα. Κάποιες φορές εντούτοις δεν υπάρχουν συμπτώματα και στις περιπτώσεις αυτές πρόκειται για τον λεγόμενο λανθάνοντα ή υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό.
Η διάγνωση τεκμηριώνεται με μέτρηση των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα. Χαρακτηριστική είναι η αύξηση των επιπέδων της Τ3 και της Τ4 (ορμονών τ3 και τ4 και των ελεύθερων κλασμάτων τους) σε συνδυασμό με την μείωση των επιπέδων της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH).
Ο απεικονιστικός έλεγχος περιλαμβάνει το υπερηχογράφημα και το σπινθηρογράφημα.
Με τη βοήθεια του υπερηχογραφήματος ελέγχονται οι διαστάσεις και η δομή του θυρεοειδούς αδένα. Μετρώνται δηλαδή οι διαστάσεις του ελέγχοντας έτσι την παρουσία τυχόν διόγκωσης. Διευκρινίζεται επίσης αν πρόκειται για διάχυτη διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα (νόσος Graves, διάχυτη βρογχοκήλη) ή για διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα με παρουσία όζων (πολυοζώδης βρογχοκήλη).
Το σπινθηρογράφημα έχει θέση όταν σε ασθενή με υπερθυρεοειδισμό (μειωμένα επίπεδα TSH) απεικονίζεται στο υπερηχογράφημα μονήρης όζος θυρεοειδούς. Σε αυτή την περίπτωση είναι πιθανόν να πρόκειται για τοξικό αδένωμα, που χαρακτηρίζεται από την αυξημένη πρόσληψη του ραδιοφαρμάκου από το τοξικό αδένωμα και την μειωμένη πρόσληψη του ραδιοφαρμάκου από το λοιπό θυρεοειδικό παρέγχυμα (καταστολή λοιπού θυρεοειδικού παρεγχύματος).
Σε περιπτώσεις όπου ο θυρεοειδής καταδύεται στο μεσοθωράκιο χρειάζεται συχνά αξονική τομογραφία τραχήλου και θώρακος προκειμένου να αξιολογηθεί το βάθος στο οποίο εκτείνεται ο καταδυόμενος θυρεοειδής στο ανώτερο πρόσθιο μεσοθωράκιο.

Συμπτώματα Υπερθυρεοειδισμού

Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορες κλινικές εκδηλώσεις (συμπτώματα), που συχνά μοιάζουν με τις εκδηλώσεις άλλων παθήσεων. Τα συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού αφορούν πρακτικά όλα τα συστήματα του οργανισμού και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

Απώλεια βάρους, ενώ η όρεξη αυξάνεται ή παραμένει η ίδια
Ταχυκαρδία (συχνά > 100 ανά λεπτό)
Καρδιακές αρρυθμίες
Αίσθημα παλμών από την καρδιά (στον προκάρδιο χώρο του θώρακα)
Νευρικότητα
Άγχος
Ευερεθιστότητα
Μυικός τρόμος, συνήθως λεπτός στις άκρες των δακτύλων των χεριών
Εφιδρώσεις
Διαταραχές της περιόδου (εμμήνου ρύσεως) (σε γυναίκες)
Δυσανεξία στη ζέστη
Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου (συνήθως διαρροϊκές κενώσεις)
Διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα (βρογχοκήλη), που μπορεί να είναι είτε διάχυτη (νόσος Graves’) είτε με παρουσία όζων
Εύκολη κόπωση
Μυϊκή αδυναμία
Αϋπνίες
Λέπτυνση του δέρματος
Λεπτές εύθραυστες τρίχες
Εκδηλώσεις από τους οφθαλμούς, όπως εξόφθαλμος, ξηρότητα οφθαλμών, δυσφορία στους οφθαλμούς, ευαισθησία στο φως, θόλωση όρασης, διπλωπία, μείωση κινητικότητας οφθαλμών κλπ.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι πιο ηλικιωμένοι ασθενείς συχνά δεν παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα ή παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, δυσανεξία στη ζέστη, εύκολη κόπωση κλπ.

Αιτία εμφάνισης Υπερθυρεοειδισμού

Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να οφείλεται σε διάφορα αίτια.
Συνηθέστατα, ο Υπερθυρεοειδισμός οφείλεται σε πάθηση του ίδιου του θυρεοειδούς αδένα, όπως αυτό μπορεί να συμβεί στις εξής περιπτώσεις:

Διάχυτη τοξική βρογχοκήλη (νόσος Graves). Σε αυτή την περίπτωση ο θυρεοειδής αδένας παρουσιάζει αύξηση των διαστάσεών του (βρογχοκήλη) ομοιογενούς υφής, χωρίς να παρατηρούνται όζοι.
Πολυοζώδης τοξική βρογχοκήλη. Ο θυρεοειδής αδένας παρουσιάζει αύξηση των διαστάσεών του (βρογχοκήλη), με παρουσία όζων στο θυρεοειδικό παρέγχυμα. Οι όζοι μπορεί να ποικίλουν σε αριθμό και σε μέγεθος.
Σε κάποιες περιπτώσεις, όταν το μέγεθος του θυρεοειδούς αδένα αυξηθεί σημαντικά, τόσο στην διάχυτη όσο και στην πολυοζώδη βρογχοκήλη, μπορεί να αρχίσει να επεκτείνεται στην θωρακική κοιλότητα πίσω από τις κλείδες ή/και το στέρνο. Σε αυτή την περίπτωση η βρογχοκήλη (διάχυτη ή πολυοζώδης) χαρακτηρίζεται σαν “καταδυόμενη”.
Τοξικό αδένωμα. Είναι μία σπανιότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού που οφείλεται σε αυξημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών από έναν μονήρη όζο. Συνήθως, ο υπερλειτουργικός αυτός όζος (τοξικό αδένωμα) προκαλεί καταστολή του υπολοίπου θυρεοειδικού παρεγχύματος μέσω του μηχανισμού της αρνητικής παλίνδρομης αλληλορύθμισης (negative feed-back) με αποτέλεσμα την χαρακτηριστική εικόνα της Ιαπωνικής σημαίας στο σπινθηρογράφημα.
Άλλες σπανιότερες αιτίες υπερθυρεοειδισμού είναι: – ο ιατρογενής υπερθυρεοειδισμός (χορήγηση σε αυξημένες δόσεις θυροξίνης για διάφορους λόγους).

– Ο προκλητός Υπερθυρεοειδισμός που οφείλεται σε λήψη θυροξίνης (ενίοτε και σε μεγάλες δόσεις) από τον ίδιο ασθενή με στόχο να προσελκύσει την προσοχή των ατόμων του περιβάλλοντός του.
– Η καταστρεπτική θυρεοειδίτιδα (π.χ. μετά από λήψη angoron).
– Η θυρεοειδίτιδα στην αρχική φάση της διαδρομής της.
– Οι παθήσεις των ανώτερων κέντρων που ελέγχουν την λειτουργία του θυρεοειδούς (υποθάλαμος- υπόφυση).

Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι παθήσεις του Θυρεοειδούς;

Οι παθήσεις του θυρεοειδούς διακρίνονται αδρά σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις καλοήθεις και τις κακοήθεις παθήσεις.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκει ο υπερθυρεοειδισμός, οι όζοι θυρεοειδούς, η βρογχοκήλη, οι θυρεοειδίτιδες και ο υποθυρεοειδισμός.

Στην δεύτερη κατηγορία ανήκει ο καρκίνος θυρεοειδούς και κάποιες σπανιότερες μορφές κακοήθων νεοπλασματικών παθήσεων (λέμφωμα, μεταστατικοί καρκίνοι κλπ.).

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Δείτε τη δημοσίευση στο madamefigaro.gr Ξαφνική αύξηση βάρους: Τι μπορεί να σημαίνει;

Δείτε τη δημοσίευση στο madamefigaro.gr Θυρεοειδής και καλοκαίρι | Οι απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις σου

Δείτε τη δημοσίευση στο shape.gr Πόσο επικίνδυνη είναι η συνύπαρξη θυρεοειδίτιδας Hashimoto και όζου θυρεοειδούς;

Συχνές Ερωτήσεις

Ποιες τιμές TSH θεωρούνται ύποπτες στον υπερθυρεοειδισμό;

Στον υπερθυρεοειδισμό η TSH είναι συνήθως χαμηλή, ενώ οι θυρεοειδικές ορμόνες μπορεί να είναι αυξημένες ή και φυσιολογικές στην υποκλινική μορφή. Οι “ύποπτες” τιμές δεν αξιολογούνται μόνες τους αλλά σε συνδυασμό με FT4, FT3, συμπτώματα, ηλικία και συνοδά νοσήματα. Η ερμηνεία είναι εξατομικευμένη και όχι “ένας αριθμός για όλους”.

Σε τι διαφέρει ο ήπιος υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός από τον κλινικό υπερθυρεοειδισμό;

Στον υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό η TSH είναι χαμηλή αλλά οι FT4 και FT3 είναι εντός φυσιολογικών ορίων. Στον κλινικό υπερθυρεοειδισμό οι ορμόνες είναι αυξημένες. Η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια, γιατί στον υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό παίζει μεγάλο ρόλο ο κίνδυνος επιπλοκών (π.χ. καρδιά, οστά) και η ηλικία.

Ποιες μορφές έχει ο Υπερθυρεοειδισμός;

Η αιτία μπορεί να είναι νόσος Graves, τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη ή τοξικό αδένωμα, αλλά και άλλες σπανιότερες καταστάσεις. Αυτό που έχει σημασία για τον ασθενή είναι ότι κάθε αιτία έχει διαφορετική πορεία και διαφορετική στρατηγική θεραπείας. Γι’ αυτό η σωστή “ταυτοποίηση” της αιτίας είναι κρίσιμο βήμα πριν παρθούν αποφάσεις.

Ποιες εξετάσεις «απαιτεί» ο Υπερθυρεοειδισμός για να βρεθεί η αιτία εμφάνισής του;

Πέρα από TSH, FT4 και FT3, συχνά χρειάζεται έλεγχος αντισωμάτων όταν υπάρχει υποψία Graves, καθώς και υπερηχογράφημα. Το σπινθηρογράφημα έχει ειδική αξία όταν υπάρχει χαμηλή TSH και μονήρης όζος ή υποψία υπερλειτουργικού όζου. Ο στόχος των εξετάσεων δεν είναι μόνο “να επιβεβαιωθεί”, αλλά να φανεί τι τον προκαλεί.

Πως σχετίζεται ο υπερθυρεοειδισμός με την απώλεια βάρους;

Η απώλεια βάρους στον υπερθυρεοειδισμό οφείλεται στον αυξημένο μεταβολισμό. Όταν ρυθμιστεί, ο μεταβολισμός επιστρέφει σε φυσιολογικό ρυθμό και είναι συχνό να υπάρξει “επιστροφή” κιλών, ειδικά αν η όρεξη παραμένει αυξημένη ή αν έχει χαθεί μυϊκή μάζα. Η σωστή ρύθμιση δεν σημαίνει αυτόματα σωστό βάρος χωρίς προσαρμογή διατροφής και δραστηριότητας.

Ποια διατροφή βοηθάει στον υπερθυρεοειδισμό;

Δεν υπάρχει δίαιτα που να θεραπεύει τον υπερθυρεοειδισμό, αλλά υπάρχουν πρακτικά σημεία που βοηθούν. Συνήθως αποφεύγονται οι υπερβολές σε ιώδιο μέσω συμπληρωμάτων ή φυκιών χωρίς ιατρική οδηγία. Επειδή συχνά υπάρχει ταχυκαρδία και νευρικότητα, πολλοί ωφελούνται από περιορισμό καφεΐνης και αλκοόλ. Αν υπάρχει απώλεια βάρους, χρειάζεται επαρκής πρωτεΐνη και θερμιδική κάλυψη.

Πότε ρυθμίζεται ο Υπερθυρεοειδισμός με τα φάρμακα;

Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα συνήθως μειώνουν σταδιακά τις ορμόνες και βελτιώνουν συμπτώματα μέσα σε εβδομάδες, αλλά η πλήρης ρύθμιση θέλει χρόνο και τακτικό εργαστηριακό έλεγχο. Η διάρκεια θεραπείας εξαρτάται από την αιτία, την ανταπόκριση και τον κίνδυνο υποτροπής. Δεν υπάρχει “μία ίδια διάρκεια” για όλους.

Τι βιταμίνες να πάρω για υπερθυρεοειδισμό;

Συμπληρώματα δεν πρέπει να λαμβάνονται “τυφλά”. Σε ορισμένους ασθενείς αξιολογείται η υγεία των οστών και μπορεί να χρειαστεί εξατομικευμένη υποστήριξη (π.χ. βιταμίνη D) με βάση εξετάσεις. Το σημαντικό είναι να αποφεύγονται σκευάσματα που περιέχουν υψηλές ποσότητες ιωδίου ή “θυρεοειδικά boosters”, γιατί μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.

Τι πρέπει να προσέχει όποιος έχει υπερθυρεοειδισμό στην καθημερινότητα

Αν υπάρχει ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες, χρειάζεται προσοχή σε έντονη άσκηση μέχρι να ρυθμιστεί ο θυρεοειδής. Επίσης, ο κακός ύπνος, το στρες και η υπερκατανάλωση καφεΐνης συχνά επιδεινώνουν συμπτώματα. Η συνέπεια στη θεραπεία και στους επανελέγχους είναι κρίσιμη, γιατί η εικόνα μπορεί να αλλάζει γρήγορα.

Τι συμβαίνει όταν ο υπερθυρεοειδισμός γυρίζει σε υποθυρεοειδισμό

Αυτό μπορεί να συμβεί είτε ως αποτέλεσμα θεραπείας (ιδίως μετά από οριστικές λύσεις όπως χειρουργείο ή ραδιενεργό ιώδιο) είτε σε φάσεις ορισμένων θυρεοειδίτιδων όπου αρχικά υπάρχει υπερθυρεοειδισμός και μετά υποθυρεοειδισμός. Το πρακτικό μήνυμα είναι ότι αλλάζουν οι ανάγκες του οργανισμού και απαιτείται επανεκτίμηση για πιθανή θεραπεία υποκατάστασης.