Τι είναι η Θυρεοειδίτιδα Χασιμότο;

Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή χασιμότο είναι μία από τις πιο συχνές αυτοάνοσες παθήσεις του θυρεοειδούς. Το συγκεκριμένο αυτοάνοσο είναι επίσης γνωστό και σαν χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα.

Αρχικά, η πάθηση περιγράφηκε με τον όρο Struma Lumphomatosa, έναν όρο που χρησιμοποίησε το 1912 ένας Ιάπωνας ιατρός, ο Hakaru Hashimoto.

Αργότερα, στη δεκαετία του ’50, η ανακάλυψη των θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων στο αίμα των ασθενών με τη νόσο έδειξε τον αυτοάνοσο χαρακτήρα της.

Η αυτοάνοση αυτή πάθηση χαρακτηρίζεται από διάχυτη φλεγμονώδη διήθηση του θυρεοειδικού παρεγχύματος από λεμφοκύτταρα.

ΚΛΕΙΣΤΕ ΡΑΝΤΕΒΟΥ

Γεώργιος Σακοράφας MD, PhD

Χειρουργός Θυρεοειδούς / Ενδοκρινών Αδένων – Γενικός Χειρουργός

Θεραπεία Θυρεοειδίτιδας Χασιμότο

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται πλήρως, ανάλογα με τα κλινικά και εργαστηριακά δεδομένα κάθε ασθενούς.

Θεραπεύεται οριστικά η νόσος;

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η συγκεκριμένη αυτοάνοση κατάσταση είναι χρόνια και συνήθως δεν «εξαφανίζεται» ολοκληρωτικά. Ωστόσο, στην ιατρική πράξη, το ζητούμενο είναι η σταθερή ρύθμιση: όταν υπάρχει υποθυρεοειδισμός, με την κατάλληλη αγωγή ο οργανισμός παραμένει πλήρως λειτουργικός και ευθυρεοειδικός. Η επιστημονική διαχείριση στοχεύει στην εξάλειψη των συμπτωμάτων και τη θωράκιση της ποιότητας ζωής του ατόμου.

Πότε απαιτείται αγωγή;

Όταν δεν παρατηρείται υποθυρεοειδισμός, δεν κρίνεται αναγκαία η λήψη φαρμάκων, αλλά επιβάλλεται η περιοδική παρακολούθηση της λειτουργίας του αδένα. Αν εμφανιστεί έλλειψη ορμονών, η θεραπεία υποκατάστασης συνίσταται στη χορήγηση λεβοθυροξίνης. Η δοσολογία εξατομικεύεται, ώστε ο ασθενής να διατηρείται σε υγιή ορμονική ισορροπία.

Είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή σε κάθε περίπτωση;

Πολλοί ασθενείς αναρωτιούνται αν η διάγνωση συνεπάγεται αυτόματα και τη λήψη χαπιού. Η απάντηση εξαρτάται αποκλειστικά από τη λειτουργική κατάσταση του αδένα. Εφόσον ο οργανισμός παράγει ακόμη επαρκείς ποσότητες ορμονών και δεν έχει εκδηλωθεί υποθυρεοειδισμός, η θεραπεία μπορεί να αποφευχθεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η στρατηγική επικεντρώνεται στην προσεκτική περιοδική παρακολούθηση.

Ωστόσο, εάν οι εργαστηριακές εξετάσεις δείξουν ότι ο αδένας υπολειτουργεί, η χορήγηση λεβοθυροξίνης κρίνεται απαραίτητη. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το συγκεκριμένο σκεύασμα λειτουργεί ως ορμονική υποκατάσταση —προσφέρει δηλαδή στον οργανισμό αυτό που δεν μπορεί πλέον να παράγει μόνος του— και δεν αποτελεί «χημική» καταστολή ή ξένο προς το σώμα στοιχείο.

Ολοκληρωμένη διαχείριση πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή

Η επιστημονική αντιμετώπιση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη λήψη ενός σκευάσματος, αλλά περιλαμβάνει τον συνολικό έλεγχο παραγόντων που επηρεάζουν την ευεξία του ατόμου. Στην πράξη, αυτό σημαίνει τη στοχευμένη αντιμετώπιση συμπτωμάτων που μπορεί να επιμένουν, όπως η έντονη κόπωση ή η ξηροδερμία, καθώς και τη διαχείριση συνοδών καταστάσεων. Συχνά απαιτείται ο έλεγχος των επιπέδων της βιταμίνης D, της βιταμίνης B12, του σιδήρου και του φυλλικού οξέος, καθώς οι ελλείψεις σε αυτά τα στοιχεία μπορούν να επιβαρύνουν την κλινική εικόνα.

Πότε απαιτείται Χειρουργική Επέμβαση;

Χειρουργική επέμβαση μπορεί να απαιτηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς, όπως για παράδειγμα:

Όταν υπάρχει υποψία για κακοήθεια σε κάποιον όζο
Όταν παρατηρείται σημαντικού βαθμού αύξηση των διαστάσεων του οργάνου με αποτέλεσμα να πιέζει παρακείμενα όργανα (συνηθέστερα της τραχείας)
Όταν η διόγκωση δημιουργεί έντονο αισθητικό πρόβλημα στον ασθενή

Η σημασία του εξιδεικευμένου ιατρού στην αντιμετώπιση

Η επιτυχία της θεραπευτικής παρέμβασης, ειδικά όταν οι κλινικές ενδείξεις οδηγούν στο χειρουργείο, εξαρτάται άμεσα από την εμπειρία και την εξειδίκευση του χειρουργού ενδοκρινών αδένων. Ο Dr. Γεώργιος Σακοράφας, διαθέτοντας μία από τις μεγαλύτερες σειρές περιστατικών στην Ελλάδα με πάνω από 4.100 θυρεοειδεκτομές, προσφέρει τη μέγιστη ασφάλεια ακόμη και σε περιστατικά υψηλής πολυπλοκότητας.

Η ενασχόλησή του με τη χειρουργική του αδένα είναι συστηματική και σε βάθος, γεγονός που αποτυπώνεται στον μεγάλο αριθμό επιτυχημένων επεμβάσεων για όζους, καρκίνο και τοξικές βρογχοκήλες. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επανεπεμβάσεις στον τράχηλο, οι οποίες παρουσιάζουν αυξημένη τεχνική δυσκολία και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή για την αποφυγή επιπλοκών. Η χρήση σύγχρονων τεχνικών διασφαλίζει την πλήρη προστασία των παλινδρόμων λαρυγγικών νεύρων και των παραθυρεοειδών αδένων, προσφέροντας μια οριστική λύση με σεβασμό στην ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Θυρεοειδίτιδα Χασιμότο και Διάγνωση

Πρόκειται για τη πιο συνηθισμένη πάθηση του αδένα. Η πάθηση είναι 10-15 φορές συχνότερη στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, με μέση ηλικία εμφάνισης τα 30-50 έτη. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία άφθονων λεμφοκυττάρων που βρίσκονται μέσα στον θυρεοειδή αδένα (τον διηθούν).

Για το λόγο αυτό είναι γνωστή και σαν χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα. H διήθηση του θυρεοειδούς από τα λεμφοκύτταρα έχει σαν αποτέλεσμα την προοδευτική καταστροφή του θυρεοειδικού ιστού και την σταδιακή μείωση της λειτουργικότητάς του.

Έτσι εξηγείται η εμφάνιση του υποθυρεοειδισμού που χαρακτηρίζει συχνά το συγκεκριμένο αυτοάνοσο. Η πάθηση διαγιγνώσκεται με την ακόλουθη διαγνωστική μεθοδολογία:

Κλινική Εξέταση

Περιλαμβάνει τη λήψη ιστορικού και την φυσική εξέταση του ασθενούς. Κατά την ψηλάφηση μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς με ή χωρίς την παρουσία όζων. Η υφή του θυρεοειδούς κατά την ψηλάφηση είναι τυπικά σκληρή. Συνηθέστατα δεν παρατηρείται ευαισθησία κατά την ψηλάφηση .Η κλινική εξέταση μπορεί να είναι χωρίς παθολογικά ευρήματα.

Εργαστηριακές Εξετάσεις

Μέτρηση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH, thyroid-stimulating hormone). Η πάθηση αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού. Ο υποθυρεοειδισμός χαρακτηρίζεται από μειωμένη λειτουργικότητα του θυρεοειδούς αδένα.

Η μειωμένη αυτή λειτουργικότητα μεταφράζεται σε μειωμένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών από τον θυρεοειδή. Η υπόφυση (ένας μικρός αδένας που βρίσκεται στην βάση του εγκεφάλου) ανιχνεύει την μείωση αυτή των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα και σαν απάντηση – για τη διόρθωση της διαταραχής αυτής – εκκρίνει αυξημένη ποσότητα TSH προκειμένου να διεγείρει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών από τον θυρεοειδή.

Επομένως, η μέτρηση της TSH είναι το πρώτο βήμα για την ανίχνευση τυχόν υποθυρεοειδισμού. Ο υποθυρεοειδισμός – που συχνά συνοδεύει την πάθηση – χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα TSH. Μερικές φορές τα επίπεδα TSH μπορεί να κυμαίνονται στα ανώτερα φυσιολογικά όρια.

Ελεύθερη Θυροξίνη (Free T4)

Η ελεύθερη θυροξίνη (Free T4, F-T4)) είναι το κλάσμα της συνολικής θυροξίνης (Τ4) που είναι διαθέσιμη στο επίπεδο των ιστών και των οργάνων του οργανισμού. Η F-T4 αποτελεί την ενεργό μορφή θυροξίνης στο αίμα. Καθώς η πάθηση συνοδεύεται συνηθέστατα από υποθυρεοειδισμό, τα επίπεδα της F-T4 στο αίμα βρίσκονται είτε κάτω από φυσιολογικά επίπεδα είτε στα κατώτερα φυσιολογικά όρια.

Η μέτρηση της F-T4 γίνεται σε συνδυασμό με την μέτρηση της TSH στο αίμα. Υπάρχει πιθανότητα τα επίπεδα της TSH στο αίμα να είναι φυσιολογικά και παρά ταύτα να υπάρχουν συμπτώματα που υποδηλώνουν υποθυρεοειδισμό.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η διάγνωση του υποθυρεοειδισμού επιβεβαιώνεται με μέτρηση της F-T4. Με βάση τα μειωμένα επίπεδα της F-T4 μπορεί να διαγνωστεί ο υποθυρεοειδισμός, έστω και αν τα επίπεδα της TSH είναι φυσιολογικά (συνήθως στα ανώτερα φυσιολογικά όρια ή ελαφρά πάνω από αυτά).

Αντιθυρεοειδικά Αντισώματα

Η νόσος αυτή έχει αυτοάνοσο χαρακτήρα, οφείλεται δηλαδή σε διαταραχή της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα – αντί να προστατεύει τον οργανισμό από τη δράση βλαπτικών παραγόντων – «επιτίθεται» σε αυτόν, προκαλώντας βλάβες σε διάφορα όργανα-στόχους (όπως εν προκειμένω στο θυρεοειδή).

Όταν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού (λεμφοκύτταρα) προσβάλλουν τον αδένα παράγονται αντισώματα. Με την μέτρηση των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων ανιχνεύεται η παρουσία αυτών στο αίμα του ασθενούς και μετρούνται τα επίπεδά τους.

Έτσι – πέραν του ελέγχου για τυχόν υποθυρεοειδισμό με μέτρηση της TSH και της F-T4 (βλ. παραπάνω) – γίνεται μέτρηση των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων κατά της υπεροξειδάσης (αντί-ΤΡΟ) και κατά της θυρεοσφαιρίνης (αντί-TG).

Υπερηχογράφημα

Το υπερηχογράφημα είναι ένα πολύτιμο διαγνωστικό ‘εργαλείο’ για την απεικόνιση του θυρεοειδούς αδένα. Οι πληροφορίες που μπορεί να δώσει το υπερηχογράφημα είναι:

Παρουσία ινωδών ταινιών με μικροοζώδη απεικόνιση του θυρεοειδούς-είναι η τυπική υπερηχογραφική εικόνα της αυτοάνοσης πάθησης.
Οι διαστάσεις του αδένα, αν δηλαδή συνυπάρχει αύξηση του μεγέθους αυτού (βρογχοκήλη)
Η τυχόν παρουσία όζων. Θα πρέπει να γίνεται λεπτομερής έλεγχος των όζων και προσδιορισμός των ειδικών υπερηχογραφικών τους χαρακτήρων βάσει των οποίων καθορίζεται η πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.
Η παρουσία καρκίνου θυρεοειδούς. Υπόνοια για την ύπαρξη καρκίνου θυρεοειδούς δημιουργείται βάσει των υπερηχογραφικών χαρακτήρων των όζων ή όταν υπάρχουν παθολογικοί λεμφαδένες στον τράχηλο. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς παρατηρείται συχνότερα σε αυτό το αυτοάνοσο. Συχνά είναι μικρού μεγέθους (μικροσκοπικός) και πολυεστιακός.

Παρακέντηση με Λεπτή Βελόνη (FNA, Fine_Needle Aspiration)

Ενδείκνυται όταν – βάσει των ευρημάτων στο υπερηχογράφημα – εγείρεται υπόνοια για παρουσία καρκίνου θυρεοειδούς (συνηθέστατα σε έναν όζο που συνυπάρχει στον θυρεοειδή του ασθενούς με αυτό το αυτοάνοσο)

Επιδημιολογία

Η πάθηση αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού στις περισσότερες δυτικές χώρες. Διαγιγνώσκεται σε 30 – 60 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού ανά έτος (επίπτωση ~ 4 %). Παρατηρείται 10 – 20 φορές συχνότερα στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Διαγιγνώσκεται συχνότερα σε άτομα της λευκής φυλής. Εκτιμάται ότι ένα ποσοστό 5 % των λευκών γυναικών θα εμφανίσουν τη νόσο κάποια στιγμή στη διάρκεια της ζωής τους.

Αιτιολογία

Πιστεύεται ότι στην εμφάνιση της πάθησης παίζουν ρόλο τόσο περιβαλλοντικοί όσο και γενετικοί παράγοντες. Τα αντιθυρεοειδικά αντισώματα που ανιχνεύονται στον ορό των ασθενών (anti-TPO, anti-Tg και TSBAb) ευθύνονται για την εμφάνιση της φλεγμονώδους απάντησης που χαρακτηρίζει τη φλεγμονή. Η αρχική αλλοίωση είναι η σταδιακή ατροφία του θυλακιώδους συστατικού του θυρεοειδικού παρεγχύματος. Η ατροφία αυτή εμφανίζεται σαν αποτέλεσμα της χαρακτηριστικής διήθησης του θυρεοειδικού ιστού από λεμφοκύτταρα.

Συμπτώματα & Κλινικές Εκδηλώσεις

H εμφάνιση του υποθυρεοειδισμού εκδηλώνεται αργά και ύπουλα.

Οι πιο χαρακτηριστικές κλινικές εκδηλώσεις είναι οι εξής:

Υποθυρεοειδισμός-περίπου το 20 % των ασθενών παρουσιάζονται με κλινικό υποθυρεοειδισμό
Υπερθυρεοειδισμός – πρόκειται για σπάνια σχετικά εκδήλωση στα αρχικά στάδια της νόσου. Παρατηρείται στο 5 % των ασθενών. Οφείλεται στην αποδέσμευση θυρεοειδικών ορμονών από το θυρεοειδικό παρέγχυμα που καταστρέφεται λόγω της φλεγμονώδους απάντησης. Έχει περιγραφεί και με τον όρο “Hashitoxicosis”.
Κυκλικός υπερθυρεοειδισμός – οφείλεται στις εναλλαγές της δράσης αυτοαντισωμάτων που έχουν διεγερτική ή ανασταλτική δράση στη θυρεοειδική λειτουργία
Σκληρής υφής, διάχυτη, ανώδυνη διόγκωση του θυρεοειδούς
Μικρός, ατροφικός θυρεοειδής (σπανιότερα)
Πιεστικά φαινόμενα (π.χ. δυσφαγία, δύσπνοια)
Αλλοίωση της χροιάς της φωνής (δυσφωνία)
Πόνος (σπάνια)

Σχετικές Δημοσιεύσεις

Δείτε τη σχετική δημοσίευση στο Madame Figaro: Ξαφνική αύξηση βάρους: Τι μπορεί να σημαίνει;

Δείτε τη σχετική δημοσίευση στο Madame Figaro Θυρεοειδής και καλοκαίρι | Οι απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις σου

Συχνές Ερωτήσεις

Τι διατροφή πρέπει να ακολουθεί κάποιος που έχει Χασιμότο;

Δεν υπάρχει μία “δίαιτα Hashimoto” που ισχύει για όλους. Συνήθως όμως βοηθά:

ισορροπημένη διατροφή, χωρίς υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
αποφυγή υπερβολών σε ιώδιο (ιδίως μέσω συμπληρωμάτων/φυκιών) χωρίς ιατρική ένδειξη
αν υπάρχει κοιλιοκάκη ή έντονη υποψία, τότε η γλουτένη χρειάζεται ειδική συζήτηση/έλεγχο
Γενικά: στόχος είναι σταθερή ρύθμιση και όχι “να πέσουν τα αντισώματα με δίαιτα”.

Πρέπει να αποφεύγεται η γλουτένη στη θυρεοειδίτιδα Hashimoto;

Όχι υποχρεωτικά. Η αποφυγή γλουτένης έχει σαφή ένδειξη όταν υπάρχει κοιλιοκάκη (ή αποδεδειγμένη δυσανεξία). Σε άτομα χωρίς κοιλιοκάκη, το “κόβω γλουτένη για το Hashimoto” δεν είναι πάντα απαραίτητο και μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπους περιορισμούς. Καλύτερα να γίνεται στοχευμένα, όχι “τυφλά”.

Υπάρχει πρότυπο ή εβδομαδιαίο διαιτολόγιο για άτομα με Χασιμότο;

Μπορεί να υπάρξει ενδεικτικό πλάνο, αλλά πρέπει να είναι εξατομικευμένο (βάρος, σάκχαρο, λιπίδια, στόχος απώλειας, επίπεδο δραστηριότητας). Ένα ασφαλές “πρότυπο” είναι:

πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα
λαχανικά/φυτικές ίνες καθημερινά
καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί)
σταθερά γεύματα (αν υπάρχει τάση για υπογλυκαιμίες/κόπωση)
Σημαντικό: αν ο θυρεοειδής είναι αρρύθμιστος, κανένα διαιτολόγιο δεν “σώζει” μόνο του.

Επιτρέπεται το μέλι σε άτομα με θυρεοειδίτιδα Hashimoto;

Συνήθως επιτρέπεται, αλλά είναι ζάχαρη (έστω “φυσική”) και μετράει θερμιδικά/γλυκαιμικά. Αν υπάρχει αύξηση βάρους ή αντίσταση στην ινσουλίνη, το μέλι χρειάζεται μέτρο. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα ότι “θεραπεύει” ή “χειροτερεύει” από μόνο του τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

Γιατί κάποιοι με Χασιμότο παίρνουν βάρος;

Ακόμη κι όταν η ορμονική ρύθμιση είναι σωστή, το βάρος μπορεί να επηρεάζεται από:

μειωμένο μεταβολισμό που άργησε να αποκατασταθεί
ύπνο/στρες/κορτιζόλη
λιγότερη κίνηση λόγω κόπωσης
διατροφικές συνήθειες που άλλαξαν “σιωπηλά”
Το πρακτικό βήμα είναι: επιβεβαίωση ρύθμισης και μετά στοχευμένο πρόγραμμα διατροφής + δραστηριότητας.

Επηρεάζει η θυρεοειδίτιδα χασιμότο την εγκυμοσύνη;

Με θυρεοειδίτιδα Hashimoto μπορείς να έχεις απολύτως φυσιολογική εγκυμοσύνη, αλλά χρειάζεται στενή συνεργασία με τον γιατρό, γιατί στην κύηση συχνά απαιτούνται προσαρμογές στη δοσολογία. Ιδανικά γίνεται έλεγχος πριν τη σύλληψη και τακτική παρακολούθηση κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό.

Επηρεάζει το κάπνισμα τη θυρεοειδίτιδα hashimoto;

Το κάπνισμα γενικά επηρεάζει αρνητικά την υγεία και το ορμονικό/ανοσολογικό προφίλ. Σε άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα, η διακοπή καπνίσματος θεωρείται υγιεινή επιλογή και συχνά βοηθά συνολικά (ενέργεια, ύπνος, καρδιαγγειακός κίνδυνος), ανεξάρτητα από το αν αλλάζουν άμεσα οι τιμές.

Σχετικά Άρθρα

Filter

All Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

4181

Θυρεοειδεκτομές

959

Λεμφαδενικοί Καθαρισμοί

588

Παραθυρεοειδεκτομές

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto - Αίτια και Θεραπεία