Καρκίνος Θυρεοειδούς στα Παιδιά: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν οι Γονείς για Διάγνωση, Θεραπεία και Πρόγνωση

 

Excerpt:

Ο καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά είναι σπάνιος και μπορεί να εμφανίζεται πιο εκτεταμένος από ό,τι στους ενήλικες. Παρ’ όλα αυτά, η πρόγνωση είναι συνήθως εξαιρετική. Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για διάγνωση, χειρουργείο και παρακολούθηση;

 

Εισαγωγή

Ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι μία πάθηση που μπορεί να προσβάλλει όλες τις ηλικίες και η συχνότητά του αυξάνεται με την πάροδο της ηλικίας. Στα παιδιά, ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι σπάνιος, αλλά μπορεί να διαγνωστεί. Η διάγνωση ενός όζου και πολύ περισσότερο ενός καρκίνου θυρεοειδούς σε ένα παιδί είναι λογικό να δημιουργήσει μεγάλη ανησυχία τόσο στο ίδιο όσο και στους γονείς του.

Θα πρέπει εντούτοις να τονιστεί εξ αρχής ότι ο καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά και στους εφήβους έχει εξαιρετική πρόγνωση ακόμη και όταν φαίνεται περισσότερο εκτεταμένος όταν τίθεται η διάγνωση.

Στο παρόν άρθρο θα δοθούν κάποιες απαντήσεις σε ερωτήματα που ανακύπτουν όταν διαγιγνώσκεται καρκίνος θυρεοειδούς σε ένα παιδί ή έφηβο. Τα όσα αναφέρονται εδώ αφορούν τον διαφοροποιημένο καρκίνο θυρεοειδούς, που είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου θυρεοειδούς.

Το άρθρο αυτό γράφτηκε ειδικά για τον παιδιατρικό καρκίνο θυρεοειδούς ακριβώς γιατί στα παιδιά ο καρκίνος θυρεοειδούς παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες. Το παιδί δεν είναι απλά ένας μικρός ενήλικας. Οι ιδιαιτερότητες του παιδιατρικού καρκίνου θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε συνδυασμό με το μεγάλο προσδόκιμο επιβίωσης που έχει μπροστά του το παιδί.

 

 

Επιδημιολογία του παιδιατρικού καρκίνου θυρεοειδούς

Η μεγαλύτερη συχνότητα (επίπτωση) του παιδιατρικού καρκίνου αφορά τους εφήβους. Ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι εξαιρετικά σπάνιος, αλλά η συχνότητά του αυξάνεται σημαντικά στην εφηβική ηλικία (15 – 18 ετών). Σύμφωνα με παλαιότερα στοιχεία της βάσης δεδομένων SEER αναφέρεται συνολική επίπτωση στις ηλικίες κάτω των 20 ετών από 0.5 έως 1.1 ανά 100.000 παιδιά ανά έτος (ανάλογα με την χρονική περίοδο της μελέτης). Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΤΑ (American Thyroid Association) h τρέχουσα επίπτωση κυμαίνεται από 4 – 5 περιστατικά ανά 100.000 παιδιά και εφήβους ανά έτος.

Ο παιδιατρικός καρκίνος θυρεοειδούς είναι 4 φορές συχνότερος στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια. Η συχνότερη μορφή του είναι το θηλώδες καρκίνωμα (αντιστοιχεί στο 90 % των παιδιατρικών καρκίνων θυρεοειδούς) και ακολουθεί το θυλακιώδες καρκίνωμα (5 – 8 %) και το μυελοειδές καρκίνωμα( 2 – 3 %).

Η επίπτωση του παιδιατρικού καρκίνου θυρεοειδούς έχει αυξητική τάση (από 0.48 ανά 100.000 ανά έτος το 1973 σε 1.1 ανά 100.000 ανά έτος το 2013. Η αυξητική αυτή τάση επιταχύνθηκε μετά το 2006.

Ένα εντυπωσιακό επιδημιολογικό εύρημα σε μεγάλη μελέτη (επί συνόλου 7296 παιδιών) ήταν ότι αυξήθηκε όχι μόνο η επίπτωση της νόσου (κατά 4.4 % ανά έτος την περίοδο 1998 – 2013) αλλά και οι μεγαλύτερου μεγέθους (> 20 mm) καρκίνοι και η περιοχική / μεταστατική νόσος. Το δεδομένο αυτό δείχνει ότι η αύξηση της επίπτωσης δεν σχετίζεται μόνο με την συχνότερη διάγνωση λόγω της ευρείας χρήσης των υπερήχων.

 

Πώς εμφανίζεται ο καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά;

Συνηθέστατα ο παιδιατρικός καρκίνος θυρεοειδούς εμφανίζεται υπό την μορφή όζου θυρεοειδούς.

Αυτή είναι και η συνηθέστερη μορφή με την οποία εμφανίζεται ο καρκίνος θυρεοειδούς και στους ενήλικες.

Υπάρχει εντούτοις εν προκειμένω μία σημαντική διαφορά: στα παιδιά είναι πολύ περισσότερο πιθανό να υποκρύπτεται καρκίνος σε έναν όζο θυρεοειδούς σε σχέση με τους ενήλικες. Στα παιδιά καρκίνος θυρεοειδούς σε έναν όζο υποκρύπτεται σε ποσοστό 20 – 25 %, ενώ στους ενήλικες το αντίστοιχο ποσοστό είναι 5 – 8 %.

Επομένως, η εμφάνιση ενός όζου θυρεοειδούς σε ένα παιδί δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι υπάρχει καρκίνος. Η πιθανότητα όμως αυτή είναι υπαρκτή και όχι αμελητέα και για το λόγο αυτό χρειάζεται προσεκτική διαγνωστική διερεύνηση.

Ο όζος θυρεοειδούς μπορεί να είναι εμφανής επισκοπικά (οπτικά) ή ψηλαφητικά. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να διαγνωστεί με τη βοήθεια υπερηχογραφήματος.

Μπορεί επίσης η πρώτη εκδήλωση του παιδιατρικού καρκίνου θυρεοειδούς να είναι κάποια διόγκωση λεμφαδένα ή λεμφαδένων τραχήλου, που αντιστοιχεί σε λεμφαδενική μετάσταση του καρκίνου θυρεοειδούς.

Σπανιότερα μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα, όπως:

• Δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια), λόγω πίεσης της τραχείας
• Δυσκολία στην κατάποση (δυσκαταποσία), λόγω πίεσης του οισοφάγου
• Αίσθημα βάρους, πίεσης ή ξένου σώματος στον τράχηλο
• Βήχας
• Βραχνάδα κλπ.

 

Ακτινοβολία – ένας ιδιαίτερα επιβαρυντικός επιδημιολογικός παράγοντας

Η έκθεση σε ακτινοβολία της κεφαλής και του τραχήλου στην παιδική και στην εφηβική ηλικία είναι ένας ιδιαίτερα σημαντικός επιδημιολογικός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου θυρεοειδούς. Υπάρχουν ήδη αρκετά σχετικά δεδομένα, τόσο παλαιότερα (π.χ. από την Ιαπωνία μετά την ρίψη ατομικής βόμβας σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι) αλλά και πιο πρόσφατα. Ενδεικτικά αναφέρεται το ατύχημα στο πυρηνικό εργοστάσιο Chernobyl. Μετά το ατύχημα παρατηρήθηκε δραματική αύξηση της επίπτωσης του παιδιατρικού καρκίνου θυρεοειδούς, έως περίπου 40 περιπτώσεις ανά εκατομμύριο παιδιά ανά έτος, έναντι 1-5 ανά εκατομμύριο παιδιά ανά έτος σε προγενέστερα δεδομένα πληθυσμών που δεν είχαν εκτεθεί σε ακτινοβολία.

Καρκινογόνο δράση επί του θυρεοειδούς έχει επίσης και η ακτινοβολία που χορηγείται στην κεφαλή – τράχηλο για ιατρικούς λόγους (π.χ. θεραπεία λεμφώματος).

Συνήθως, η εμφάνιση του καρκίνου θυρεοειδούς μετά από έκθεση σε ακτινοβολία στην παιδική – εφηβική ηλικία εμφανίζεται όχι άμεσα αλλά μετά την πάροδο ενός χρονικού διαστήματος που μπορεί να ποικίλει ευρέως, ανάλογα με την δόση της ακτινοβολίας στην οποία εκτέθηκε ο θυρεοειδής.

Δεδομένης της ευαισθησίας του θυρεοειδούς των παιδιών στην καρκινογόνο δράση της ακτινοβολίας, η διάγνωση ενός όζου σε ένα παιδί με ιστορικό έκθεσης σε ακτινοβολία θα πρέπει να εξετάζεται με υψηλό δείκτη υποψίας για την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.

 

Πώς τίθεται η διάγνωση;

Για την διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς στα παιδιά ακολουθείται η ίδια διαγνωστική μεθοδολογία όπως και στους ενήλικες. Η μεθοδολογία αυτή περιλαμβάνει:

• Ατομικό ιστορικό (π.χ. έκθεση σε ακτινοβολία)
• Οικογενειακό ιστορικό (π.χ. κάποια γενετικά σύνδρομα)
• Κλινική εξέταση (κυρίως ψηλάφηση – η παρουσία σκληρής υφής όζου καθηλωμένου στους γύρω ιστούς ή η συνοδός διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων αποτελούν ύποπτα ευρήματα στην κλινική εξέταση)
• Υπερηχογράφημα  (έχει σημασία η αναγνώριση κάποιων ιδιαίτερων και ύποπτων υπερηχογραφικών ευρημάτων που συνδυάζονται με αυξημένη πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς)
• Παρακέντηση με λεπτή βελόνη (Fine-Needle Aspiration, FNA) και κυτταρολογική εξέταση του υλικού της παρακέντησης.

Σήμερα τα βασικά διαγνωστικά εργαλεία για την διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς (και στα παιδιά) είναι δύο: το υπερηχογράφημα και η παρακέντηση του όζου.

 

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά και λεμφαδενικές μεταστάσεις

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του καρκίνου θυρεοειδούς στα παιδιά είναι η αυξημένη συχνότητα μεταστάσεων στους λεμφαδένες του τραχήλου. Εκτιμάται ότι περίπου το 40 -60 % των παιδιών με θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς έχουν ήδη μεταστάσεις στους λεμφαδένες του τραχήλου όταν τίθεται η διάγνωση. Μάλιστα, το ποσοστό αυτό είναι ακόμη μεγαλύτερο στην προεφηβική ηλικία σε σχέση με τους εφήβους (67 % έναντι 52 %).

Εντούτοις, παρά την αυξημένη συχνότητα λεμφαδενικών μεταστάσεων του καρκίνου θυρεοειδούς στα παιδιά, η πρόγνωσή του είναι εξαιρετική σε σχέση με τους ενήλικες.

Για τον λόγο αυτό έχει τεράστια σημασία στα παιδιά η προσεκτική αξιολόγηση με την βοήθεια του υπερηχογραφήματος όχι μόνο του θυρεοειδούς αλλά και των λεμφαδένων του τραχήλου, σε όλα τα ανατομικά διαμερίσματα του τραχήλου (χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου). Η σημασία της εμπειρίας του ακτινολόγου εν προκειμένω έχει ιδιαίτερη σημασία για την σωστή και αξιόπιστη ερμηνεία του υπερηχογραφικών χαρακτήρων των τραχηλικών λεμφαδένων.

Η λεπτομερής και αξιόπιστη χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου έχει τεράστια σημασία για την επιλογή της σωστής χειρουργικής επέμβασης. Με βάση τα δεδομένα της χαρτογράφησης θα αποφασιστεί αν πρέπει να γίνει ταυτόχρονος λεμφαδενικός καθαρισμός τραχήλου και σε τι έκταση.

Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να γίνει παρακέντηση του ύποπτου ή των ύποπτων λεμφαδένων για την τεκμηρίωση της τυχόν παρουσίας μεταστατικής νόσου.

 

Παιδιατρικός καρκίνος θυρεοειδούς – μία παράδοξη ιδιαιτερότητα

Ο παιδιατρικός καρκίνος θυρεοειδούς – όπως αναφέρθηκε παραπάνω – χαρακτηρίζεται από αυξημένη συχνότητα μεταστάσεων στους τραχηλικούς λεμφαδένες και ενίοτε και σε μακρινά όργανα (μακρινές μεταστάσεις, π.χ. στους πνεύμονες).

Παρά ταύτα, ο θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλή μακροχρόνια επιβίωση και πολύ υψηλά ποσοστά ίασης που αγγίζουν το 98 – 100 %.

 

Θεραπεία

Η χειρουργική αποτελεί την βασική μέθοδο θεραπείας του καρκίνου θυρεοειδούς. Και αυτό ισχύει και για τον παιδιατρικό καρκίνο θυρεοειδούς.

Το είδος του χειρουργείου εξατομικεύεται ανάλογα με τα ιδιαίτερα δεδομένα της διαγνωστικής διερεύνησης.

Σε κάποιες περιπτώσεις αρκεί η θυρεοειδεκτομή, ενώ συχνά θα χρειαστεί και λεμφαδενικός καθαρισμός τραχήλου, δεδομένης της αυξημένης συχνότητας με την οποία παρατηρούνται λεμφαδενικές μεταστάσεις στον καρκίνο θυρεοειδούς στα παιδιά.

Η έκταση του λεμφαδενικού καθαρισμού καθορίζεται με βάση τα δεδομένα της προσεκτικής και αξιόπιστης χαρτογράφησης λεμφαδένων τραχήλου.

 

Επεμβάσεις θυρεοειδούς στα παιδιά και η σημασία του χειρουργού

Οι επεμβάσεις θυρεοειδούς στα παιδιά είναι τεχνικά δυσκολότερες σε σχέση με τους ενήλικες. Αυτό οφείλεται κυρίως στον σωματότυπο των παιδιών και στον περιορισμένο χώρο του χειρουργικού πεδίου στον τράχηλο. Πράγματι, σε μία μικρή ανατομική περιοχή του σώματος υπάρχουν συγκεντρωμένα πολλά σημαντικά ανατομικά στοιχεία που θα πρέπει να προστατεύονται στη διάρκεια της επέμβασης, όπως τα λαρυγγικά νεύρα και οι παραθυρεοειδείς.

Παράλληλα, ειδικά στον καρκίνο θυρεοειδούς, θα πρέπει να εξασφαλιστεί και η ριζικότητα της επέμβασης, η πλήρης δηλαδή εκτομή της νόσου, χωρίς να παραμείνει υπολειμματική νόσος στον ασθενή.

Για τον λόγο αυτό οι επεμβάσεις θυρεοειδούς θα πρέπει να αναλαμβάνονται από εξειδικευμένο και έμπειρο χειρουργό θυρεοειδούς.

 

Η σημασία της παιδοαναισθησίας

Ο ρόλος του / της εξειδικευμένου (-ης) παιδοαναισθησιολόγου είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση του παιδιού με καρκίνο θυρεοειδούς. Και αυτό γιατί κάθε επέμβαση σε ένα παιδί έχει κάποιες ιδιαιτερότητες όσον αφορά την αναισθησία.

Ο /η παιδοαναισθησιολόγος είναι βασικό μέρος της ιατρικής ομάδας με σημαντικό ρόλο όχι μόνο για την γενική αναισθησία αλλά και για την ασφαλή ανάνηψή του και την μετεγχειρητική αναλγησία.

Παράλληλα, έχει σημαντικό ρόλο και για την διαχείριση του φόβου του παιδιού που μπορεί να αισθανθεί – μπαίνοντας στο χειρουργείο – ότι αποχωρίζεται από τους γονείς του και οδηγείται στον άγνωστο χώρο της χειρουργικής αίθουσας .

 

Θα χρειαστεί ραδιενεργό ιώδιο;

Θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο δεν χορηγείται σε όλους τους ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς. Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια με βάση τα οποία αποφασίζεται η χορήγηση ή όχι ραδιενεργού ιωδίου. Η απόφαση εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή ανάλογα με την έκταση (στάδιο) της νόσου, τα ευρήματα στο χειρουργείο, την ιστολογική και την πιθανή παραμονή υπολειμματικής νόσου ή μεταστάσεων.

Στα παιδιά έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία η προσεκτική επιλογή για ραδιενεργό ιώδιο, προκειμένου να έχουν μεν -όταν χρειάζεται- το αναμενόμενο θεραπευτικό όφελος, αποφεύγοντας παράλληλα -όταν δεν χρειάζεται- τις πιθανές μακροχρόνιες επιπλοκές του ραδιενεργού ιωδίου.

 

Ποια είναι η αναμενόμενη εξέλιξη;

Αυτό αποτελεί το βασικό ερώτημα που απασχολεί τους γονείς από την στιγμή που θα τεθεί η διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς στο παιδί τους.

Και εδώ η απάντηση είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική: η πρόγνωση είναι εξαιρετική και η επιβίωση πολύ υψηλή (αγγίζοντας το 98 – 100 %) καθώς η νόσος ανταποκρίνεται στη θεραπεία, έστω και αν είναι προχωρημένη όταν τίθεται η διάγνωση (βλ. παραπάνω).

Παρά ταύτα, μετά την αρχική θεραπευτική αντιμετώπιση χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση (follow-up), με περιοδικό έλεγχο του παιδιού, έτσι ώστε αν υπάρξει υποτροπή του καρκίνου αυτή να διαγνωστεί έγκαιρα έτσι ώστε να μπορεί να αντιμετωπιστεί με την μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα.

 

Take away μήνυμα για τους γονείς

Ο καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – παρά το ότι συχνά διαγιγνώσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο σε σχέση με τους ενήλικες – έχει εξαιρετική πρόγνωση και πολύ υψηλά ποσοστά ίασης.

Προϋπόθεση είναι η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση, η προσεκτική προεγχειρητική σταδιοποίηση (κεντρικό ρόλο στην οποία κατέχει η χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου), η επιλογή της σωστής για τον κάθε συγκεκριμένο ασθενή χειρουργικής επέμβασης, η ασφαλής και ριζική εκτέλεσή της, η σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση μετά το χειρουργείο και η τήρηση με συνέπεια του προγράμματος περιοδικής παρακολούθησης.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – πόσο συχνός είναι?

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – πώς εμφανίζεται?

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – πώς διαγιγνώσκεται?

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά- δίνει συχνά μεταστάσεις?

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – πώς αντιμετωπίζεται?

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – πώς εξελίσσεται?

 

Focus keyphrase: καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά

Second focus keyphrase: καρκίνος θυρεοειδούς σε παιδιά

Others: θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά, όζος θυρεοειδούς σε παιδί, λεμφαδενικές μεταστάσεις στα παιδιά, χειρουργείο θυρεοειδούς σε παιδιά, θυρεοειδεκτομή σε παιδιά, παιδοαναισθησία και θυρεοειδεκτομή, πρόγνωση καρκίνου θυρεοειδούς στα παιδιά.

Slug: karkinos-thyreoeidous-sta-paidia-blog

 

SEO title:

Καρκίνος Θυρεοειδούς στα Παιδιά: Θεραπεύεται; Διάγνωση & Πρόγνωση

 

Meta description:

Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά: πώς εμφανίζεται, πώς γίνεται η διάγνωση, πότε χρειάζεται χειρουργείο και ποια είναι η πρόγνωση;

Alt text : Καρκίνος θυρεοειδούς στα παιδιά – διάγνωση και χειρουργική αντιμετώπιση

Filename: karkinos-thyreoeidous-sta-paidia.jpg