Ραδιενεργό Ιώδιο στον Καρκίνο Θυρεοειδούς: Πότε Χρειάζεται και Πότε Όχι;
Excerpt
Το ραδιενεργό ιώδιο δεν είναι απαραίτητο για κάθε ασθενή με καρκίνο θυρεοειδούς. Η απόφαση εξαρτάται από τον τύπο του καρκίνου, τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του καρκίνου, την παρουσία ή απουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων και τον κίνδυνο υποτροπής.
Εισαγωγή
Ένα πολύ συχνό ερώτημα των ασθενών τόσο πριν, όσο (και κυρίως) μετά από μία χειρουργική επέμβαση για καρκίνο θυρεοειδούς είναι: “Θα χρειαστεί ραδιενεργό ιώδιο μετά τη θυρεοειδεκτομή;”.
Είναι γνωστό ότι η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο είναι μία συμπληρωματική (επικουρική, adjuvant) μέθοδος θεραπείας στον καρκίνο θυρεοειδούς. Χορηγείται μόνο στον διαφοροποιημένο καρκίνο θυρεοειδούς (θηλώδη και θυλακιώδη) και δεν έχει καμία θέση στον μυελοειδή και στον αδιαφοροποίητο καρκίνο θυρεοειδούς.
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η χρήση του ραδιενεργού ιωδίου ήταν πιο συχνή μετά από την επέμβαση αφαίρεσης του θυρεοειδούς. Σήμερα, εν τούτοις, η θεραπευτική τακτική έχει αλλάξει κατά πολύ. Βασική κατεύθυνση της σύγχρονης θεραπείας του καρκίνου του θυρεοειδούς είναι η εξατομίκευσή της, δηλαδή η επιλεκτική χρήση συγκεκριμένων θεραπευτικών τακτικών, ανάλογα με τα ιδιαίτερα ευρήματα στον κάθε ασθενή.
Αυτό ισχύει και για την θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο. Σήμερα, το ραδιενεργό ιώδιο χορηγείται επιλεκτικά σε κάποιες υποομάδες ασθενών με καρκίνο θυρεοειδούς και με βάση συγκεκριμένα κριτήρια.
Επομένως, η απόφαση για χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς, αλλά εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις ομάδες κινδύνου στον καρκίνο θυρεοειδούς, οι οποίες βοηθούν στην εκτίμηση της πιθανότητας υποτροπής και στον σχεδιασμό της μετεγχειρητικής θεραπείας.
Τι είναι το ραδιενεργό ιώδιο;
Τα κύτταρα του θυρεοειδούς προσλαμβάνουν επιλεκτικά το ιώδιο για την σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Αυτό ισχύει και για τα καρκινικά κύτταρα στον καρκίνο θυρεοειδούς.
Το ραδιενεργό ιώδιο -131 (I-131) προσλαμβάνεται έτσι επιλεκτικά από όσα κύτταρα που προέρχονται από τον θυρεοειδή (συμπεριλαμβανομένων και των καρκινικών) και μπορεί να έχουν παραμείνει στον οργανισμό του ασθενούς μετά την επέμβαση. Η ραδιενέργεια που εκπέμπει το ραδιοϊσότοπο – που έχει καθηλωθεί και στα τυχόν εναπομείναντα καρκινικά κύτταρα – προκαλεί την καταστροφή τους.
Η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο χρησιμοποιείται με τον τρόπο αυτό για την καταστροφή τόσο υπολειμματικού θυρεοειδικού ιστού όσο και μικροσκοπικών εστιών θηλώδους ή θυλακιώδους καρκίνου θυρεοειδούς.
Χρειάζεται ραδιενεργό ιώδιο μετά από κάθε θυρεοειδεκτομή;
Η απάντηση είναι σαφής και αρνητική – ΟΧΙ!
To ότι διαγνώσθηκε σε έναν ασθενή καρκίνος θυρεοειδούς δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα πρέπει να υποβληθεί μετά την χειρουργική επέμβαση σε θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.
Σε πολλούς ασθενείς με καρκίνο θυρεοιδούς σε πρώιμο στάδιο και ευνοϊκά ιστολογικά χαρακτηριστικά, η χειρουργική θεραπεία μπορεί να είναι αρκετή για τη θεραπεία του ασθενούς, εξασφαλίζοντας από μόνη της πολύ υψηλά ποσοστά ίασης. Και στις περιπτώσεις αυτές αρκεί η περιοδική παρακολούθηση (follow-up) του ασθενούς.
Πότε συνήθως δεν χρειάζεται;
Το ραδιενεργό ιώδιο συχνά μπορεί να αποφευχθεί σε πολλούς ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς χαμηλού κινδύνου.
Σε αυτή την ομάδα των ασθενών, το ραδιενεργό ιώδιο δεν προσφέρει ουσιαστικό πρόσθετο όφελος.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το ραδιενεργό ιώδιο δεν χρειάζεται όταν:
ο όγκος είναι μικρός
περιορίζεται εντός του θυρεοειδούς (χωρίς εξωθυρεοεδιική επέκταση)
δεν υπάρχουν κλινικά σημαντικές μεταστάσεις στους λεμφαδένες του τραχήλου
τα χειρουργικά όρια εκτομής είναι καθαρά (ελεύθερα νόσου, πράγμα που σημαίνει πλήρη και ριζική εκτομή του καρκίνου)
o καρκίνος είναι του συνήθους τύπου και όχι κάποιος υπότυπος με πιο επιθετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με τον κλασικό θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς.
Σήμερα, πολλοί ασθενείς διαγιγνώσκονται με τον καρκίνο θυρεοειδούς σε πολύ πρώιμο στάδιο και χωρίς συμπτώματα. Συχνά μάλιστα η διάγνωση του καρκίνου γίνεται τυχαία στο υπερηχογράφημα, στο οποίο ο ασθενής μπορεί να έχει υποβληθεί για άλλο λόγο (π.χ. έλεγχο καρωτίδων). Οι ασθενείς αυτοί έχουν καρκίνο πολύ μικρού μεγέθους (μικροσκοπικό, μέγεθος κάτω των 10 χιλ., εντοπισμένο μέσα στον θυρεοειδή, χωρίς εξωθυρεοειδική επέκταση και χωρίς λεμφαδενικές μεταστάσεις). Στην συνπριπτική πλειονότητα των ασθενών αυτών δεν χρειάζεται θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο
Πότε μπορεί να χρειάζεται ραδιενεργό ιώδιο;
Όπως έχει αναφερθεί παραπάνω, η απόφαση για χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου σχετίζεται στενά με τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου θυρεοειδούς και τα επιμέρους παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά. Και πράγματι, πέραν των ασθενών που ανήκουν στην ομάδα χαμηλού κινδύνου, υπάρχουν και πολλοί άλλοι ασθενείς στους οποίους η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο είανι χρήσιμη.
Οι ασθενείς αυτοί ανήκουν στις ομάδες υψηλότερου κινδύνου για την εμφάνιση υποτροπής της νόσου. Στους ασθενείς αυτούς έχει αποδειχθεί ότι η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο είναι ένα χρήσιμο συμπληρωματικό μέσο θεραπείας, που τεκμηριωμένα μειώνει την πιαθνότητα εμφάνισης υποτροπής του καρκίνου.
Οι ασθενείς αυτοί συνήθως έχουν:
Καρκίνο θυρεοειδούς μεγάλου μεγέθους
Εξωθυρεοειδική επέκταση
Λεμφαδενικές μεταστάσεις στον καρκίνο θυρεοειδούς: έχουν ιδιαίτερη σημασία για την απόφαση. Αξιολογούνται ο αριθμός, το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά των προσβεβλημένων λεμφαδένων
Υπότυπο θηλώδους καρκίνου με επιθετική βιολογική συμπεριφορά (π.χ. από υψηλά κυλινδρικά κύτταρα, από κύτταρα εν είδει κεφαλής καρφίδας κλπ.)
Καρκίνο θυρεοειδούς με διήθηση αγγείων ή/και περινευρική διήθηση κλπ.
Επομένως, η απόφαση για την χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου θα πρέπει να βασίζεται όχι μόνο σε μία παράμετρο, αλλά στην από κοινού αξιολόγηση πολλών παραμέτρων. Κάποιες μάλιστα από τις παραμέτρους αυτές μπορεί να διαμορφωθούν στην εξέλιξη της πορείας του ασθενούς (όπως π.χ. αύξηση επιπέδων θυρεοσφαιρίνης στο αίμα).
Υπάρχουν τέλος και οι οριακές περιπτώσεις, εκεί όπου η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένα σαφές και απλό ΝΑΙ ή ΌΧΙ. Στις περιπτώσεις αυτές η απόφαση λαμβάνεται ανάλογα με την περίπτωση του ασθενούς. Πάντα στις οριακές αυτές περιπτώσεις η δόση ραδιενεργού ιωδίου που χορηγείται είναι εμπειρικά μικρή και επομένως συνοδεύεται από μικρή πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών.
Πότε θα πρέπει οπωσδήποτε να γίνει θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο;
Απόλυτες ενδείξεις θεραπείας με ραδιενεργό ιώδιο είναι:
Μεγάλο μέγεθος του καρκίνου θυρεοειδούς
Επέκταση του καρκίνου εκτός της κάψας του θυρεοειδούς (εξωθυρεοειδική επεκταση)
Θετικά όρια εκτομής (παρουσία καρκινικών κυττάρων στα όρια εκτομής, που σημαίνει μη ριζική αφαίρεση του καρκίνου και παραμονή υπολειμματικής νόσου)
Κλινικά σημαντικές λεμφαδενικές μεταστάσεις (βλ. παραπάνω για τον ορισμό)
Μεταστάσεις σε μακρινά όργανα που προσλαμβάνουν ραδιενεργό ιώδιο
Πώς λαμβάνεται τελικά η απόφαση;
Όπως έχει ήδη αναφερθεί η απόφαση λαμβάνεται συναξιολογώντας πολλά ταυτόχρονα δεδομένα, τα οποία έχουν περιγραφεί αναλυτικά παραπάνω.
Έτσι δύο ασθενείς με την ίδια διάγνωση (θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς) μπορεί να αντιμετωπιστούν με διαφορετικό τρόπο όσον αφορά την χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου μετεγχειρητικά.
Σε κάποιους ασθενείς χρειάζεται ραδιενεργό ιώδιο ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ
Σε κάποιους άλλους ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ραδιενεργό ιώδιο
Και υπάρχουν και οι ασθενείς μεταξύ των δύο αυτών ομάδων, αυτοί που δεν ανήκουν οριακά σε καμία από τις δύο αυτές ομάδες, όπου η απόφαση για την χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου λαμβάνεται κατά περίπτωση και μετά από συζήτηση με τον ίδιο τον ασθενή.
Σημαντικό μήνυμα για τον ασθενή
Η μη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου δεν σημαίνει ότι η θεραπεία ήταν ανεπαρκής.
Σε έναν ασθενή χαμηλού κινδύνου μπορεί, αντίθετα, να αποτελεί την πλέον σύγχρονη και σωστά εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
Η φιλοσοφία σήμερα στην αντιμετώπιση των διαφόρων παθήσεων (συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου θυρεοειδούς) είναι – «Το περισσότερο δεν είναι πάντα το καλύτερο».
Έτσι όταν χρειάζεται ραδιενεργό ιώδιο θα πρέπει να γίνεται.
Όταν όμως δεν χρειάζεται (βλ. τις περιπτώσεις αυτές παραπάνω στο παρόν άρθρο) τότε δεν θα πρέπει να χορηγείται ραδιενεργό ιώδιο καθώς δεν προσφέρει κάποιο θεραπευτικό όφελος, ενώ μπορεί να εκθέσει τον ασθενή στον κίνδυνο εμφάνισης κάποιων επιπλοκών.
Επομένως, η απόφαση για την χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου εξατομικεύεται, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα του προεγχειρητικού ελέγχου, τα ευρήματα στη διάρκεια της επέμβασης, την ιστολογική εξέταση αλλά και την εξέλιξη της πορείας του ασθενούς μετά την αρχική αντιμετώπιση.
ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις παθήσεις και τη χειρουργική του θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την κεντρική σελίδα Χειρουργός Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών – Γεώργιος Σακοράφας.
ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ
ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)
ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)
ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)
ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223
email: georgesakorafas@yahoo.com
