Κυστικός Όζος Θυρεοειδούς: Είναι Επικίνδυνος; Μπορεί να Είναι Καρκίνος; Πότε Χρειάζεται Θεραπεία;

 

Εισαγωγή

Σήμερα – με την ευρεία χρήση του υπερηχογραφήματος, συχνά και για άλλους λόγους – δεν είναι σπάνιο να βρεθούν όζοι στον θυρεοειδή, τους οποίους συχνά αγνοεί ο ασθενής. Κάποιοι από τους όζους αυτούς έχουν την μορφή κύστης και στην περίπτωση αυτή περιγράφονται σαν κυστικοί όζοι θυρεοειδούς.

Στην περίπτωση αυτή εύλογα δημιουργούνται στον ασθενή κάποια ερωτήματα, όπως:

• Τι σημαίνει κυστικός όζος;
• Είναι επικίνδυνος;
• Μπορεί να υποκρύπτεται καρκίνος;
• Θα χρειαστεί παρακέντηση;
• Πως μπορεί να εξελιχθεί;
• Μπορεί να εξαφανιστεί αυτόματα;
• Χρειάζεται χειρουργείο;

Οι κυστικοί όζοι αποτελούν μία ιδιαίτερη κατηγορία στο ευρύτερο φάσμα των όζων θυρεοειδούς, που διαφέρουν μεταξύ τους ως προς τη μορφολογία, την πιθανότητα κακοήθειας και την ανάγκη θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Στο σύντομο αυτό άρθρο θα δοθούν απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα που απασχολούν τους ασθενείς στους οποίους διαγιγνώσκεται ένας κυστικός όζος θυρεοειδούς.

 

 

 

Κυστικός όζος θυρεοειδούς – τι ακριβώς είναι;

Ο όρος «κυστικός όζος θυρεοειδούς» χρησιμοποιείται σε αντιδιαστολή με τον όρο «συμπαγής όζος θυρεοειδούς». Ο κυστικός όζος έχει σαν περιεχόμενο υγρό, ενώ ο συμπαγής όζος έχει θυρεοειδικό ιστό.

Μεταξύ των δύο αυτών ειδών όζων (αμιγώς κυστικοί όζοι και αμιγώς συμπαγείς όζοι) υπάρχουν και οι μικτοί όζοι, οι οποίοι περιέχουν και τα δύο συστατικά, τόσο το κυστικό όσο και το συμπαγές.

Επομένως, από την άποψη αυτή οι όζοι θυρεοειδούς διακρίνονται σε:

• Κυστικούς
• Συμπαγείς
• Μικτής υφής (με κυστικό και συμπαγές στοιχείο)

Η διάκριση αυτή έχει μεγάλη σημασία για την αξιολόγηση της κλινικής σημασίας ενός όζου και κυρίως της πιθανότητας να υποκρύπτεται καρκίνος, όπως θα αναφερθεί στη συνέχεια.

 

Κυστικός όζος θυρεοειδούς – μπορεί να υποκρύπτεται καρκίνος;

Αυτό είναι ίσως και το πιο σημαντικό ερώτημα που απασχολεί τον ασθενή με κυστικό όζο θυεροειδούς.

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό καθορίζεται από την ακριβή υφή του κυστικού όζου.

Σε περίπτωση αμιγώς κυστικού όζου, η πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος είναι εξαιρετικά μικρή (πρακτικά τείνει προς το μηδέν).

Τα πράγματα είναι διαφορετικά στην περίπτωση των μικτών όζων, δηλαδή αυτών που περιέχουν τόσο κυστικό όσο και συμπαγές μέρος. Στην περίπτωση αυτή η πιθανότητα καρκίνου είναι υπαρκτή. Η πιθανότητα αυτή καθορίζεται από την ηχομορφολογία του συμπαγούς μέρους του μικτού όζου, δηλαδή από τους χαρακτήρες συμπαγούς του μέρος στο υπερηχογράφημα. Ύποπτοι ηχομορφολογικοί χαρακτήρες είναι (ενδεικτικά):

• Ανώμαλα όρια
• Αυξημένη και άναρχη εσωτερική αγγείωση
• Μικροαποτιτανώσεις
• Έντονη υποηχογένεια
• Παρουσία ύποπτων ή παθολογικών λεμφαδένων στον τράχηλο κλπ.

Επομένως, η πιθανότητα καρκίνου θυρεοειδούς δεν μπορεί να αποκλειστεί σε έναν όζο θυρεοειδούς που περιέχει εν μέρει υγρό (κυστικό στοιχείο).

 

Πως γίνεται η διάγνωση;

Σήμερα, η βασική διαγνωστική μέθοδος είναι το υπερηχογράφημα.

Βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία του υπερηχογραφήματος είναι η εμπειρία του ακτινολόγου, που καλείται να αξιολογήσει προσεκτικά τους ηχομορφολογικούς χαρκατήρες του όζου, του θυρεοειδούς και των λεμφαδένων του τραχήλου.

Στο υπερηχογράφημα ελέγχονται τα ακόλουθα:

• Η ακριβής υφή του όζου (κυστικός, συμπαγής, μικτός)
• Η αναλογία κυστικού και συμπαγούς τμήματος (στους μικτούς όζους)
• Οι ηχομορφογικοί χαρακτήρες του συμπαγούς τμήματος του όζου (βλ. παρπαάνω). Με την αξιολόγηση αυτή γίνεται η κατάταξη του όζου σύμφωνα με τα σύγχρονα συστήματα ταξινόμησης (π.χ. EU-TIRADS) με τα οποία αυτομάτως σχετίζεται ο όζος (συμπαγής) με την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς
• Το μέγεθος του όζου
• Οι λεμφαδένες του τραχήλου

Στην συντριπτική πλειονότητα των ασθενών με κυστικό όζο θυρεοειδούς με κυστικό όζο θυρεοειδούς δεν έχουν θέση οι άλλες σύγχρονες μέθοδοι απεικόνισης (π.χ. αξονική ή μαγνητική τομογραφία).

 

Κυστικός όζος θυρεοειδούς – θα χρειαστεί παρακέντηση για διαγνωστικούς λόγους;

Στους αμιγώς κυστικούς όζους θυρεοειδούς δεν χρειάζεται να γίνει παρακέντηση με λεπτή βελόνη (Fine-Needle Aspiration, FNA), ασχέτως μεγέθους. Και αυτό για δύο λόγους:

• Εξαιρετικά μικρή πιθανότητα καρκίνου (βλ. παραπάνω)
• Πρακτικά μηδενική διαγνωστική αξία καθώς το υγρό που θα ληφθεί είναι ακυτταρικό, δεν περιέχει δηλαδή κύτταρα οπότε δεν έχει διαγνωστική αξία.

Αντίθετα, στους μικτούς όζους η παρακέντηση έχει θέση με βάση την υπερηχογραφική ταξινόμηση στο σύστημα EU-TIRADS και λαμβάνοντας υπόψη και τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα.

Τονίζεται ότι στους μικτούς όζους, η βελόνη θα πρέπει να κατευθύνεται με την καθοδήγηση υπερήχων (ultrasonographically-guided FNA) στο συμπαγές τμήμα του μικτού όζου και μάλιστα σε αυτό το μέρος του όπου εντοπίζονται οι πλέον ύποπτες υπερηχογραφικές αλλοιώσεις. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται σημαντικά η ακρίβεια της παρακέντησης.

 

Μπορεί ένας κυστικός όζος να μεγαλώσει απότομα;

Η αποτομη αύξηση του με΄γεθους εν΄ς κυστικόυ όζου είναι ένα πιθανό κλινικό σενάριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε αιμορραγία εντός του όζου (ενδοκυστική αιμορραγία).

Στην περίπτωση αυτή ο αθσενής αναφέρει:

• Απότομη διόγκωση στον τράχηλο
• Πόνο τοπικά
• Αϊσθημα βάρους ή πίεσης στον τράχηλο
• Δυσκολία στην αναπνοή (σπάνια)

Στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να γίνεται έλεγχος με υπερηχογράφημα, στο οποίο συχνά μπορούν να παρατηρηθούν ενδείξεις ενδοκυστικής αιμορραγίας (π.χ. παρουσία πηγμάτων αίματος μέσα στην κύστη).

Τονίζεται ότι η απότομη αύξηση του μεγέθους δεν σημαίνει καρκίνο.

Η εμφάνιση δύσπνοιας απαιτεί άμεση αξιολόγηση από γιατρό και επείγουσα θεραπευτική αντιμετώπιση (βλ. παρακάτω).

 

Κυστικός όζος θυρεοειδούς – μπορεί να εξαφανιστεί αυτόματα;

Οι μικροί κυστικοί όζοι (κολλοειδείς κύστεις θυρεοειδούς) μπορεί να εξαφανιστούν από μόνοι τους με την πάροδο του χρόνου.

Άλλες φορές μπορεί να παραμείνουν σταθεροί σε μέγεθος.

Οι μεγαλύτεροι όμως κυστικοί όζοι συνηθέστατα δεν εξαφανίζονται αυτόματα και μπορεί αντίθετα να συνεχίσουν να αυξάνονται σε μέγεθος, προκαλώντας κάποια ενοχλήματα ή αισθητικό πρόβλημα στον ασθενή.

Η εξέλιξη είναι επομένως μη προβλέψιμη.

 

Πώς αντιμετωπίζεται ένας κυστικός όζος θυρεοειδούς;

Η αντιμτώπιση εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή ανάλογα με τα ιδαιίτερα ευρήματα του διαγνωστικού ελέγχου και κυρίως με βάση το μέγθος του όζου, την παρουσία συμπτωμάτων, τους ηχομορφολγοικούς του χαρακτήρες, τα αποτέλεσματα της παρακέντησης (αν έχει γίνει) και την πορεία (εξέλιξη) του όζου.

Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές είναι:

 

Περιοδική παρακολούθηση

Οι αμιγώς κυστικοί όζοι που δεν συνοδεύονται από συμπτώματα δεν χρειάζονται κάποια θεραπεία. Συνήθως αρκεί η περιοδική παρακολούθηση, με την βοήθεια του υπερηχογραφήματος, ελέγχοντας και την εξέλιξη του όζου αλλά και την κλινική εικόνα του ασθενούς. Η τακτική αυτή μπορεί να διαφοροποιηθεί ανάλογα (π.χ. αν εμφανιστούν συμπτώματα, βλ. παρακάτω). Η συχνότητα της παρακολούθησης εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή.

 

Εκκενωτική παρακέντηση του κυστικού όζου

Με τον όρο αυτό περιγράφεται η παρακέντηση του κυστικού όζου με υπερηχογραφική καθοδήγηση και η αναρρόφηση του υγρού που περιέει. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η άμεση μείωση του μεγέθους του κυστικού όζου.

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων εντούτοις μετά την εκκενωτική παρακέντηση παρατηρείται εκ νέου συσσώρευση υγρού στον κυστικό όζο που επανέρχεται εκ νέου στις αρχικές του διαστάσεις. Επομένως, η εκκενωτική παρακέντηση δεν αποτελεί οριστική θεραπεία του προβλήματος.

Μπορεί όμως να είναι μία ιδιαίτερα χρήσιμη θεραπευτική παρέμβαση όταν ο ασθενής εμφανίσει συμπτώματα και ιδιαίτερα δύσπνοια, σαν ένα μέτρο προσωρινής του ανακούφισης.

 

Έγχυση αιθανόλης ή άλλων σκληρυντικών ουσιών

Πρόκειται για μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδο θεραπευτικής αντιμετώπισης σε αμιγώς κυστικούς όζους θυρεοειοδούς. Υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση γίνεται παρακέντηση της κύστης, αναρρόφηση του υγρού περιεχομένου της και έγχυση αιθανόλης.

Η μέθοδος μπορεί να επιτύχει μείωση των διαστάσεων του κυστικού όζου. Το πρόβλημά της είναι τα σχετικά υψηλά ποσοστά υποτροπής (επανεμφάνισης).

 

Χειρουργική επέμβαση

Είναι μία ριζική μέθοδος αντιεμτώπσιης που προσφέρει άμεση και οριστική θεραπεία στο πρόβλημα του ασθενούς.

Παρά ταύτα δεν χρειάζεται επέμβαση σε όλους τους κυστικούς όζους θυρεοειδούς.

Η χειρουργική επέμβαση ενδείκνυται στις εξής περιπτώσεις:

• Μεγάλο μέγεθος του όζου
• Παρουσία συμπτωμάτων
• Αισθητικό πρόβλημα για τον ασθενή
• Αποτυχία άλλων μεθόδων αντιμετώπισης που πιθανόν έχουν δοκιμαστεί
• Υποψία καρκίνου

 

Κυστικός όζος θυρεοειδούς – τι είδους θυρεοειδεκτομή;

Η λοβεκτομή είναι η επέμβαση εκλογής (αντί της ολικής θυρεοειδεκτομής) στους ασθενείς με αμιγώς κυστικούς όζους θυρεοειδούς που έχουν ένδειξη για χειρουργείο. Προϋπόθεση είναι η απουσία βλάβης στον άλλον λοβό του θυρεοειδούς.

Θα πρέπει πάντα στην επιλογή του είδους της επέμβασης (λοβεκτομή vs ολική θυρεοειδεκτομή) να λαμβάνονται υπόψη τα δεδομένα από την συνολική αξιολογηση και διαγνωστική διερεύνηση του ασθενούς.

Θα πρέπει επίσης να γίνεται πλήρης και λεπτομερής ενημέρωση του ασθενούς για τα υπερ και τα κατά της κάθε επιλογής.

 

Take-away μήνυμα για τους ασθενείς

Ο αμιγώς κυστικός όζος θυρεοειδούς (κύστη θυρεοειδούς) δεν είναι μία διάγνωση που θα πρέπει να δημιουργήσει πανικό στον ασθενή.

Είναι σχεδόν πάντα καλοήθης και δεν χρειάζεται στις περισσότερες περιπτώσεις κάποια άμεση θεραπευτική παρέμβαση.

Προσοχή χρειάζεται στους όζους μικτής υφής (με κυστικό και συμπαγές στοιχείο), στους οποίους απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση του συμπαγούς τους μέρους.

Με τον λεπτομερή και αξιόπιστο διαγνωστικό έλεγχο μπορεί να επιτευχθεί η βέλτιστη θεραπευτική αντιμετώπιση για τον κάθε συγκεκριμένο ασθενή, αποφεύγοντας τόσο την υπερθεραπεία (overtreatment, περισσότερο επιθετική θεραπευτική αντιμετώπιση από όσο παραγματικά χρειάζεται), όσο και την υποθεραπεία (undertreatment, παράλειψη θεραπευτικής παρέμβασης παρά το ότι υπάρχει ένδειξη).

 

FAQs – ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΗΣΕΙΣ

 

Είναι επικίνδυνος ο κυστικός όζος θυρεοειδούς;

Συνηθέστατα όχι, εφόσον είναι αμιγώς κυστικός

 

Μπορεί ένας κυστικός όζος θυρεοειδούς να υποκρύπτει καρκίνο θυρεοειδούς;

Οι αμιγώς κυστικοί όζοι θυρεοειδούς είναι πρακτικά πάντα καλοήθεις. Προσοχή χρειάζεται στους μικτούς όζους, που θα πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά.

 

Χρειάζεται να γίνει χειρουργείο σε έναν κυστικό όζο θυρεοειδούς;

Όχι απαραίτητα. Εξαρτάται από τα συμπτώματα του ασθενούς και τα χαρακτηριστικά του όζου.

 

Μπορεί να επανεμφανιστεί ο κυστικός όζος μετά από παρακέντηση;

Η υποτροπή του κυστικού όζου είναι αρκετά συνήθης μετά από εκκενωτική παρακέντησή του («άδειασμα» του υγρού της κύστης).

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

κυστικός όζος θυρεοειδούς – τι είναι?

κυστικός όζος θυρεοειδούς – μπορεί να υποκρύπτεται καρκίνος?

κυστικός όζος θυρεοειδούς -πώς διαγιγνώσκεται?

κυστικός όζος θυρεοειδούς – πώς εξελίσσεται?

κυστικός όζος θυρεοειδούς -πρέπει να γίνει παρακέντηση?

κυστικός όζος θυρεοειδούς -είναι όλοι οι κυστικοί όζοι το ίδιο?

κυστικός όζος θυρεοειδούς -το προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει?

κυστικός όζος θυρεοειδούς -θα χρειαστεί επέμβαση?