Όζοι Θυρεοειδούς: Πότε Είναι Επικίνδυνοι και Πότε Χρειάζονται Παρακέντηση ή Χειρουργείο;

Όζοι Θυρεοειδούς: Πότε Είναι Επικίνδυνοι και Πότε Χρειάζονται Παρακέντηση ή Χειρουργείο;

 

Εισαγωγή

Όταν διαγιγνώσκεται όζος στον θυρεοειδή, ο ασθενής αισθάνεται ανησυχία. Συχνά η αρχική σκέψη των ασθενών είναι μήπως πρόκειται για καρκίνο θυρεοειδούς. Πρόκειται για ένα εύλογο ερώτημα, καθώς η συχνότερη μορφή με την οποία παρουσιάζεται ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι ο όζος θυρεοειδούς.

Έχοντας αυτό κατά νου, αυτόματα δημιουργούνται στον ασθενή και πρόσθετα ερωτήματα, που έχουν να κάνουν με τον όζο, όπως:

• Xρειάζεται παρακέντηση του όζου;
• Xρειάζεται χειρουργείο;
• Αρκεί η παρακολούθηση;

 

 

Τι ακριβώς είναι οι  όζοι θυρεοειδούς;

Με τον όρο «όζος θυρεοειδούς» περιγράφεται ογκόμορφη διακριτή βλάβη ή περιοχή μέσα στο παρέγχυμα του θυρεοειδούς αδένα. Ο όζος θυρεοειδούς αναπτύσσεται σαν αποτέλεσμα εστιακού εντονότερου κυτταρικού πολλαπλασιασμού ή υπερτροφίας των θυρεοειδικών κυττάρων.

Ο όζος μπορεί να έχει ποικίλη υφή, όπως κυστικός, συμπαγής ή να είναι μικτού τύπου (με συμπαγή και κυστικά στοιχεία).

Σε έναν ασθενή επίσης μπορεί να υπάρχει ένας μόνον όζος, που χαρακτηρίζεται τότε ως μονήρης, ή μπορεί να υπάρχουν πολλαπλοί όζοι (π.χ. σε ασθενή με πολυοζώδη βρογχοκήλη).

 

 

Όζοι θυρεοειδούς – πόσο συχνοί είναι;

Οι όζοι θυρεοειδούς είναι μία πολύ συνηθισμένη πάθηση. Έχει βρεθεί ότι – αν υποβληθεί ο γενικός πληθυσμός σε υπερηχογράφημα τραχήλου υψηλής ευκρίνειας – θα βρεθούν όζοι θυρεοειδούς ποικίλης διαμέτρου σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, που φθάνει το 60 % ή κατ΄άλλους ακόμη και το 70 %.

Οι όζοι θυρεοειδούς σήμερα διαγιγνώσκονται πολύ συχνότερα σε σχέση με το παρελθόν.

Παλαιότερα, οι όζοι θυρεοειδούς διαγιγνώσκονταν πρακτικά όταν αποκτούσαν μεγάλο μέγεθος και γίνονταν κλινικά εμφανείς και αντιληπτοί – είτε οπτικά είτε ψηλαφητικά – από τον ασθενή ή από άτομα του περιβάλλοντός του.

Σήμερα, με την βοήθεια των σύγχρονων μεθόδων απεικόνισης (και κυρίως του υπερηχογραφήματος και σπανιότερα της αξονικής ή μαγνητικής τομογραφίας και ακόμη σπανιότερα του PET-CT scan) οι όζοι μπορούν να διαγνωστούν σε μικρότερο μέγεθος ή ακόμη και σε μέγεθος λίγων μόνο χιλιοστών.

Συχνά μάλιστα η διάγνωση τίθεται τυχαία σε έλεγχο στον οποίο υποβάλλεται ο ασθενής για άλλο λόγο. Κάποια τυπικά κλινικά σενάρια είναι αυτά που περιγράφονται εν συντομία στη συνέχεια:

• O ασθενής που υποβάλλεται σε υπερηχογράφημα τραχήλου στα πλαίσια περιοδικού ιατρικού ελέγχου χωρίς να υπάρχει ένδειξη παρουσίας όζου.
• Ο ασθενής που υποβάλλεται σε υπερηχογράφημα για έλεγχο καρωτίδων
• Ο ασθενής που υποβάλλεται σε αξονική τομογραφία θώρακα για κάποια πάθηση των πνευμόνων (μπορεί να απεικονιστεί όζος θυρεοειδούς στις τομές στον κατώτερο τράχηλο)
• Ο ογκολογικός ασθενής (με κάποια μορφή καρκίνου άσχετη με τον θυρεοειδή) που στα πλαίσια της παρακολούθησής του υποβάλλεται σε PET-CT scan.

Με τον τρόπο αυτό ανακαλύπτονται σήμερα όζοι, συχνά μικρού μεγέθους, που παλαιότερα θα διέφευγαν της προσοχής και θα έμεναν αδιάγνωστοι. Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί σήμερα οι όζοι θυρεοειδούς είναι ένα πολύ συχνό εύρημα.

 

Όζοι θυρεοειδούς – μπορεί να υποκρύπτουν καρκίνο θυρεοειδούς;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, συνηθέστατα ο καρκίνος θυρεοειδούς εμφανίζεται υπό τη μορφή όζου θυρεοειδούς.

Θα πρέπει να τονιστεί εξ αρχής ότι οι περισσότεροι όζοι θυρεοειδούς είναι καλοήθεις.

Εντούτοις, σε ένα μικρό – αλλά σημαντικό – ποσοστό που κυμαίνεται από 5 έως 8 % μπορεί σε έναν όζο θυρεοειδούς πράγματι να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.

Και αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη ευθύνη του κλινικού γιατρού: να μην του διαφύγει η διάγνωση ενός εξαιρετικά ιάσιμου καρκίνου, όπως είναι ο καρκίνος θυρεοειδούς. Με άλλα λόγια να διακρίνει ποιοι όζοι είναι ύποπτοι, ποιοι όζοι δηλαδή μπορεί να υποκρύπτουν καρκίνο θυρεοειδούς. Οι ασθενείς με τέτοιους όζους θα πρέπει να υποβληθούν σε περαιτέρω διαγνωστική διερεύνηση.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως που τίθεται δεν είναι αν υπάρχει ένας όζος θυρεοειδούς, αλλά το ποιοι όζοι χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο και ποιοι όζοι μπορεί να παρακολουθούνται με ασφάλεια.

 

Τι συμπτώματα προκαλούν οι όζοι του θυρεοειδούς;

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι όζοι θυρεοειδούς δεν προκαλούν κάποιο σύμπτωμα, είναι δηλαδή ασυμπτωματικοί. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους μικρούς σε μέγεθος όζους θυρεοειδούς.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, σήμερα οι περισσότεροι όζοι όταν διαγιγνώσκονται με την βοήθεια των σύγχρονων μεθόδων απεικόνισης (κυρίως υπερηχογράφημα) έχουν πράγματι μικρό μέγεθος.

Όταν ο όζος αποκτήσει μεγαλύτερες διαστάσεις, τότε μπορεί να εμφανιστούν διάφορες κλινικές εκδηλώσεις, όπως:

• Εμφανής οπτικά διόγκωση στον τράχηλο
• Ψηλαφητή μάζα στον τράχηλο
• Δυσκολία στην αναπνοή (όταν ό όζος πιέζει λόγω του μεγάλου του μεγέθους την τραχεία)
• Δυσκολία στην κατάποση (λόγω πίεσης από τον ευμεγέθη όζο του οισοφάγου)
• Αίσθημα ξένου σώματος στον τράχηλο
• Πίεση στον τράχηλο
• Βήχας
• Βραχνάδα (αλλαγή της χροιάς της φωνής) κλπ.

Από όλα τα παραπάνω συμπτώματα, αυτό που θεωρείται ύποπτο για καρκίνο θυρεοειδούς (χωρίς φυσικά να θέτει τη διάγνωση) είναι το τελευταίο, η βραχνάδα, που αποτελεί ένδειξη διήθησης (και όχι απλά πίεσης) του λαρυγγικού νεύρου από έναν πιθανό καρκίνο θυρεοειδούς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν ο όζος θυρεοειδούς παρουσιάζει ύποπτη εικόνα στην απεικόνιση.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι η απουσία συμπτωμάτων σε ασθενή με όζο θυρεοειδούς δεν αποκλείει την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος. Και πράγματι σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις ο καρκίνος θυρεοειδούς διαγιγνώσκεται σε ασυμπτωματικούς ασθενείς.

 

Βρέθηκε όζος στον θυρεοειδή μου. Πως αξιολογείται το εύρημα αυτό;

H αξιολόγηση του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή από τον γιατρό που θα αναλάβει την αντιμετώπισή του. Ο γιατρός αυτός θα πρέπει να είναι εξειδικευμένος στις παθήσεις του θυρεοειδούς και με αρκετή κλινική εμπειρία για να αποφευχθούν λάθη στην αντιμετώπιση του ασθενούς, που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό κόστος για τον ασθενή.

Η αξιολόγηση του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς περιλαμβάνει σήμερα συγκεκριμένα βήματα που αναλύονται εν συντομία στη συνέχεια.

 

Κλινική εξέταση

Η κλινική εξέταση είναι το πρώτο βήμα. Εκτός από την κλινική εξέταση αυτή καθ’ αυτή, περιλαμβάνει και την λήψη οικογενειακού και ατομικού ιστορικού.

 

Οικογενειακό ιστορικό

Θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη καθώς υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο καρκίνος θυρεοειδούς έχει ισχυρή κληρονομική βάση ή προδιάθεση.

Στον θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς γενετική (κληρονομική) βάση θα πρέπει να θεωρείται πιθανή όταν υπάρχουν τουλάχιστον δύο (ή κατ’ άλλους τρείς) συγγενείς πρώτου βαθμού στους οποίους διαγνώσθηκε καρκίνος θυρεοειδούς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν η διάγνωση τέθηκε στους συγγενείς αυτούς σε μικρή ηλικία.

Υπάρχουν επίσης και κάποια κληρονομικά σύνδρομα (όπως το σύνδρομο πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2) που μεταβιβάζεται κληρονομικά.

Στις περιπτώσεις αυτές χρειάζεται εξαιρετικά υψηλός δείκτης υποψίας για την πιθανή παρουσία καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς.

 

Ατομικό ιστορικό

Η ακτινοβολία κεφαλής τραχήλου σε παιδική ή εφηβική ηλικία θεωρείται ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου θυρεοειδούς σε μεγαλύτερη ηλικία. Όταν υπάρχει ένα τέτοιο ιστορικό στον ασθενή με όζο θυρεοειδούς, θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη.

 

Ευρήματα από την κλινική εξέταση

Παρά το ότι η κλινική εξέταση δεν έχει ιδιαίτερα υψηλή διαγνωστική ευαισθησία και ακρίβεια, υπάρχουν εντούτοις κάποια ευρήματα από την ψηλάφηση που μπορεί να δημιουργήσουν υποψία για την πιθανή παρουσία καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς, όπως:

Η εξαιρετικά σκληρή (ξυλώδης ή πετρώδης) υφή του όζου

Η καθήλωσή του στους γύρω ιστούς

Η παρουσία διογκωμένων λεμφαδένων στον τράχηλο κλπ.

 

Υπερηχογράφημα

Αποτελεί τη βασική απεικονιστική μέθοδο για τη διερεύνηση του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς.

Στο υπερηχογράφημα δεν γίνεται απλά μέτρηση των διαστάσεων του όζου αλλά γίνεται κυρίως μελέτη της υπερηχογραφικής του υφής.

Ευρήματα ύποπτα για καρκίνο θυρεοειδούς στο υπερηχογράφημα είναι (ενδεικτικά):

• Ανώμαλα όρια του όζου
• Κάθετος προσανατολισμός του όζου (“taller-than-wide”)
• Μικροαποτιτανώσεις
• Υποηχογένεια
• Πλούσια και άναρχη εσωτερική αγγείωση
• Επέκταση του όζου εκτός των ορίων του θυρεοειδούς (εξωθυρεοειδική επέκταση)
• Παρουσία παθολογικών τραχηλικών λεμφαδένων
• Σημαντική ή ασυνήθιστα γρήγορη αύξηση του μεγέθους ενός όζου κλπ.

 

 

Τι είναι το TI-RADS;

Για να υπάρχει μία κοινή γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των γιατρών όταν αναφέρονται τα αποτελέσματα του υπερηχογραφήματος – ειδικά όσον αφορά την υπερηχογραφική υφή και τους χαρακτήρες των όζων – έχουν προταθεί κάποια υπερηχογραφικά συστήματα ταξινόμησης, όπως το ACR TI-RADS (Αμερική) και το EU-TIRADS (Ευρώπη).

Στα συστήματα αυτά αξιολογούνται συνδυαστικά κάποια υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά των όζων, που στη συνέχεια ταξινομούνται ανάλογα σε ομάδες κινδύνου.

Η ταξινόμηση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη καθώς μπορεί να κατευθύνει τον κλινικό γιατρό για τον περαιτέρω έλεγχο του ασθενούς (σε ύποπτους όζους) ή την απλή παρακολούθησή του.

 

Θα χρειαστεί παρακέντηση και βιοψία;

H παρακέντηση όζου θυρεοειδούς με λεπτή βελόνη (FNA, Fine-Needle Aspiration) είναι σήμερα – μαζί με το υπερηχογράφημα – οι δύο βασικές μέθοδοι για την διερεύνηση των ασθενών με όζους θυρεοειδούς.

Σήμερα γίνεται υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση. Είναι μία σύντομη και καλά ανεκτή διαδικασία που γίνεται σε εξωτερική βάση, χωρίς να χρειαστεί νοσηλεία. Το υλικό που λαμβάνεται αποστέλλεται για κυτταρολογική εξέταση.

Με τις δύο αυτές βασικές εξετάσεις (υπερηχογράφημα και FNA) μπορεί σήμερα να τεθεί η υποψία ή η διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς.

 

Σύστημα ταξινόμησης Bethesda

Για λόγους τυποποίησης, το αποτέλεσμα της κυτταρολογικής εξέτασης μετά παρακέντηση όζου θυρεοειδούς εκφράζεται σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης Bethesda. Υπάρχουν έξι διαβαθμίσεις στο σύστημα αυτό, ανάλογα με την πιθανότητα -βάσει της κυτταρολογικής εξέτασης – να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.

Τα αποτελέσματα εκφράζονται με έναν λατινικό αριθμό, από το I έως το VI. O κάθε αριθμός εκφράζει και το που «βρίσκεται» ο ασθενής, με βάση τα κυτταρολογικά ευρήματα:

Bethesda I

Μη διαγνωστικό αποτέλεσμα. Το υλικό δεν είναι επαρκές για ασφαλή διάγνωση. Μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της παρακέντησης.

Bethesda II

Καλοήθης βλάβη. Καθησυχαστικό εύρημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση (εκτός αν υπάρχει άλλη ένδειξη για επέμβαση).

Bethesda III

Ατυπία απροσδιόριστης σημασίας. Υπάρχουν ορισμένα άτυπα χαρακτηριστικά, χωρίς όμως να μπορεί να τεθεί διάγνωση κακοήθειας.

Bethesda IV

Θυλακιώδες νεόπλασμα / ύποπτο για θυλακιώδες νεόπλασμα. Η κυτταρολογική εξέταση δεν μπορεί συνήθως να καθορίσει αν υπάρχει διήθηση της κάψας ή των αγγείων. Η ακριβής διάγνωση μπορεί να τεθεί μόνο με την ιστολογική εξέταση μετά θυρεοειδεκτομή.

Bethesda V

Ύποπτο για κακοήθεια. Υπάρχει σημαντική πιθανότητα κακοήθειας, χωρίς όμως το κυτταρολογικό αποτέλεσμα να είναι απολύτως διαγνωστικό.

Bethesda VI

Τα κυτταρολογικά χαρακτηριστικά συμβατά με θηλώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς.

 

 

Χρειάζονται όλοι οι όζοι θυρεοειδούς παρακέντηση;

H απάντηση είναι αρνητική – ΟΧΙ δεν χρειάζονται όλοι οι όζοι θυρεοειδούς παρακέντηση με λεπτή βελόνη.

Η απόφαση για παρακέντηση ενός όζου θυρεοειδούς λαμβάνοντας υπόψη τόσο τους υπερηχογραφικούς του χαρακτήρες (όταν είναι ύποπτοι) όσο και την διάμετρο του όζου.

Σε ασθενείς με πολλαπλούς όζους (όπως π.χ. στην πολυοζώδη βρογχοκήλη) δεν έχει θέση η παρακέντηση όλων αυτών των όζων. Θα πρέπει όμως να γίνει παρακέντηση αν ο ακτινολόγος – μεταξύ των πολλαπλών όζων – παρατηρήσει την παρουσία τυχόν ύποπτου όζου βάσει των υπερηχογραφικών του χαρακτήρων.

 

Έχει ρόλο η θεραπεία καταστολής στην αντιμετώπιση των όζων θυρεοειδούς;

H λογική που υπήρχε στη θεραπεία καταστολής εν προκειμένων ήταν η εξής: ο γιατρός χορηγούσε θυροξίνη από το στόμα, προκειμένου να προκληθεί καταστολή (μείωση των επιπέδων στο αίμα) της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH). Με τον τρόπο αυτό πιστεύονταν ότι θα μπορούσε να επιβραδυνθεί («φρεναριστεί») η συνέχιση της αύξησης του μεγέθους ενός όζου. Η τακτική αυτή έχει σήμερα εγκαταλειφθεί για πολλούς λόγους, σαν αναποτελεσματική και δυνητικά επικίνδυνη.

 

Ο όζος θυρεοειδούς είναι καλοήθης. Μπορεί παρά ταύτα να χρειαστεί και πάλι χειρουργείο;

Εκτός από την περίπτωση του καρκίνου θυρεοειδούς («κακοήθους όζου»), χειρουργική επέμβαση μπορεί να χρειαστεί και σε καλοήθεις όζους θυρεοειδούς, με βάση τα ακόλουθα κριτήρια:

 

Μέγεθος όζου

Χειρουργείο χρειάζεται σε ευμεγέθεις όζους. Ως ευμεγέθεις χαρακτηρίζονται γενικά οι όζοι διαμέτρου άνω των 30 χιλ. (κατ’ άλλους άνω των 35 χιλ.). Οι όζοι – όταν φθάσουν στο μέγεθος αυτό – αυτονομούνται από τους φυσιολογικούς μηχανισμούς ελέγχου του οργανισμού και έτσι συνεχίζουν σταδιακά και σε βάθος χρόνου να αυξάνονται σε μέγεθος.

 

Παρουσία συμπτωμάτων

Η παρουσία συμπτωμάτων (έχουν περιγραφεί παραπάνω) αποτελεί ένδειξη χειρουργικής επέμβασης. Συνήθως τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν οι όζοι αποκτήσουν μεγάλο μέγεθος.

 

Αισθητικοί λόγοι

Οι όζοι μπορεί να είναι εμφανείς σαν μία μάζα (διόγκωση) στον τράχηλο. Στη περίπτωση αυτή προκαλούν αλλοίωση της εικόνας του σώματος του ασθενούς σε ένα σημείο που είναι ιδιαίτερα εμφανές (όπως ο τράχηλος). Το πρόβλημα αυτό μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντικό σε νεαρούς ασθενείς.

 

Υπερθυρεοειδισμός

Σε κάποιες σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί ο όζος του θυρεοειδούς να είναι υπερλειτουργικός, να παράγει δηλαδή μεγάλες ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών προκαλώντας υπερθυρεοειδισμό. Σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για το λεγόμενο τοξικό αδένωμα. Και σε αυτή την περίπτωση έχει ένδειξη η χειρουργική επέμβαση.

 

 

Τι είναι ο καταδυόμενος όζος;

Ο όρος «καταδυόμενος όζος» περιγράφει τον όζο θυρεοειδούς που επεκτείνεται (καταδύεται) εντός της θωρακικής κοιλότητας, πίσω από το στέρνο και τις κλείδες. Η κατάδυση ενός όζου στο μεσοθωράκιο σημαίνει εξ ορισμού ευμεγέθη όζο, που δεν «χωρά» στον τράχηλο και επεκτείνεται στον χώρο του μεσοθωρακίου. Και στην περίπτωση αυτή έχει ένδειξη η χειρουργική επέμβαση.

 

 

Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις

 

 

Σχετίζεται το μέγεθος του όζου με την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος;

Η απάντηση είναι αρνητική – ΟΧΙ δεν υπάρχει συσχέτιση μεταξύ μεγέθους όζου και πιθανότητας να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.

Καρκίνος θυρεοειδούς μπορεί να υποκρύπτεται τόσο σε μικρούς ή και πολύ μικρούς (χιλιοστομετρικούς) όζους όσο και σε μεγαλύτερους όζους θυρεοειδούς.

 

 

Πως γίνεται να έχω καρκίνο θυρεοειδούς αφού οι ορμόνες θυρεοειδούς είναι φυσιολογικές;

Στην συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων οι ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς έχουν φυσιολογικές τιμές θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα. Και αυτό γιατί ο καρκίνος θυρεοειδούς σχεδόν ποτέ δεν επηρεάζει την λειτουργικότητα του θυρεοειδούς αδένα. Επομένως, οι φυσιολογικές τιμές θυρεοειδικών ορμονών δεν μπορούν να αποκλείσουν την διάγνωση του καρκίνου.

 

 

Όζος σημαίνει καρκίνος θυρεοειδούς;

Η μεγάλη πλειονότητα των όζων θυρεοειδούς (92 – 95 %) είναι καλοήθεις. Και αυτός είναι ο λόγος που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σήμερα ώστε η αντιμετώπιση των ασθενών να γίνεται ορθολογικά, αποφεύγοντας επιθετικούς διαγνωστικούς και θεραπευτικούς χειρισμούς όταν δεν υπάρχει ανάγκη, χωρίς παράλληλα να μας διαφεύγει της προσοχής η μικρότερη ομάδα των ασθενών στους οποίους μπορεί πράγματι να υποκρύπτεται καρκίνος. Στην ομάδα αυτή επιβάλλεται η σωστή, προσεκτική και αξιόπιστη διαγνωστική διερεύνηση, ακολουθούμενη από την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

 

Τελικά πότε ένας όζος θυρεοειδούς είναι ύποπτος για καρκίνο θυρεοειδούς;

H αξιολόγηση γίνεται λαμβάνοντας συνδυαστικά υπόψη όλες τις παραμέτρους που αναφέρθηκαν παραπάνω: οικογενειακό και ατομικό ιστορικό, κλινική εξέταση, ευρήματα υπερηχογραφήματος και ευρήματα παρακέντησης (βιοψίας).

 

Υπάρχει κάποια εξέταση αίματος που μπορεί να δημιουργήσει υπόνοια ή να θέσει την υπόνοια καρκίνου θυρεοειδούς;

Τα αυξημένα επίπεδα καλσιτονίνης στο αίμα θέτουν πρακτικά τη διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς. Πρόκειται για σπανιότερη μορφή καρκίνου θυρεοειδούς που όμως έχει πιο επιθετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με το θηλώδες και θυλακιώδες (διαφοροποιημένο) καρκίνωμα θυρεοειδούς. Οι λοιπές εξετάσεις αίματος δεν βοηθούν στην διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς (συμπεριλαμβανομένων και των θυρεοειδικών ορμονών, βλ. παραπάνω)

 

 

Όζος που μεγαλώνει σημαίνει καρκίνος;

Η αύξηση του μεγέθους ενός όζου δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι υποκρύπτεται καρκίνος. Πρόκειται όμως για ένα εύρημα που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, ιδιαίτερα αν συμβεί μέσα σε ένα μικρό χρονικό διάστημα ή αν συνοδεύεται από αλλαγή των υπερηχογραφικών χαρακτήρων του όζου και από εμφάνιση ύποπτων ευρημάτων στο υπερηχογράφημα.

Από την άλλη και καλοήθεις όζοι μπορεί να παρουσιάσουν αύξηση του μεγέθους τους και ενίοτε σε σύντομο διάστημα. Ένα τυπικό παράδειγμα είναι η αυτόματη αιμορραγία σε έναν όζο θυρεοειδούς (συχνά σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά), όπου ο όζος αυξάνεται σε μέγεθος μέσα σε λίγα μόλις λεπτά (συνήθως συνοδεύεται από πόνο τοπικά στον τράχηλο).

Τονίζεται επίσης σχετικά ότι μπορεί να υπάρχουν αποκλίσεις στις μετρήσεις μεταξύ δύο υπερηχογραφημάτων που συχνά οφείλονται και στην γωνία προσβολής των υπερήχων επί του όζου.

 

 

Μπορεί ένας όζος να αλλάξει χαρακτήρες;

Συνήθως ο καρκίνος θυρεοειδούς εμφανίζεται de novo, δηλαδή εξ αρχής ως καρκίνος. Η εξαλλαγή ενός καλοήθους όζου σε καρκίνο θυρεοειδούς είναι πολύ πιο σπάνια. Χρειάζεται εντούτοις προσοχή στην παρακολούθηση ενός όζου, καθώς δεν αποκλείεται κάποια στιγμή να παρατηρηθεί η εμφάνιση ύποπτων χαρακτήρων στον όζο (π.χ. μικροαποτιτανώσεις). Σε αυτή την περίπτωση επιβάλλεται η ανάλογη προσαρμογή τόσο στο πλάνο της διαγνωστικής διερεύνησης όσο και στον σχεδιασμό πιθανόν της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης, αναλόγως των αποτελεσμάτων του διαγνωστικού ελέγχου.

 

Υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των ευρημάτων στο υπερηχογράφημα και των ευρημάτων στην κυτταρολογική εξέταση μετά παρακέντηση. Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο;

Σε κάποιες πιο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί στο υπερηχογράφημα να εμφανίζεται ένας όζος θυρεοειδούς ως ύποπτος για καρκίνο θυρεοειδούς (TI-RADS 5) ενώ αντίθετα στην κυτταρολογική εξέταση του υλικού που λαμβάνεται με παρακέντηση να προκύπτουν ευρήματα ενδεικτικά καλοήθους (αδενωματώδους) όζου (Bethesda II). Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του ασθενούς από εξειδικευμένο και έμπειρο χειρουργό θυρεοειδούς, καθότι η χειρουργική επέμβαση είναι μία ισχυρή πιθανότητα.

 

Οι πολλοί όζοι είναι πιο επικίνδυνοι από τον έναν (μονήρη) όζο θυρεοειδούς;

O αριθμός των όζων δεν καθορίζει τον βαθμό κινδύνου. Ούτε ο μεγαλύτερος όζος είναι πιο επικίνδυνος. Ο κίνδυνος κακοήθειας καθορίζεται από την συνεκτίμηση όλων των παραμέτρων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Είναι πιθανόν κάποιος ή κάποιοι από τους πολλαπλούς αυτούς όζους να είναι ύποπτοι. Η αναγνώριση αυτών των ύποπτων όζων – ανάμεσα στους πολλούς (π.χ. σε πολυοζώδη βρογχοκήλη) – είναι ευθύνη κυρίως του ακτινολόγου, που καλείται να είναι σε θέση να αναγνωρίσει τους ύποπτούς τους χαρακτήρες. Από την άλλη, οι πολλαπλοί όζοι – ιδιαίτερα αν είναι μεγάλου μεγέθους – συνοδεύονται συνήθως από αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς (βρογχοκήλη) και μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο με αυτή την ένδειξη και όχι λόγω καρκίνου.

 

Όζος θυρεοειδούς – θα χρειαστεί να αφαιρεθεί όλος ο θυρεοειδής μου;

Οι διαθέσιμες σήμερα επιλογές είναι δύο: η ολική θυρεοειδεκτομή και η λοβεκτομή. Οι παλαιότερες, λιγότερο εκτεταμένες θυρεοειδεκτομές (εκτομή όζου, μερική θυρεοειδεκτομή) σήμερα δεν έχουν θέση στην σύγχρονη χειρουργική θυρεοειδούς. Για την επιλογή της έκτασης της θυρεοειδεκτομής θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη αρκετές παράμετροι, με πιο σημαντική την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς. Πριν την λήψη οποιασδήποτε απόφασης θα πρέπει να γίνεται λεπτομερής συζήτηση με τον/την ασθενή και ενημέρωσή του/της για τα υπερ και τα κατά της κάθε επιλογής.

 

Τι γίνεται όταν ο όζος δεν χρειάζεται ούτε παρακέντηση ούτε χειρουργείο;

Στις περιπτώσεις αυτές δεν σημαίνει ότι παρακάμπτεται το πρόβλημα και η διάγνωση του όζου θυρεοειδούς. Αντίθετα, χρειάζεται περιοδική παρακολούθηση, που περιλαμβάνει κατά βάση το υπερηχογράφημα και την μέτρηση των θυρεοειδικών ορμονών. Αν εμφανιστούν νέα ευρήματα θα πρέπει να αξιολογούνται εκ νέου. Αν εμφανιστεί κάποιο ύποπτο εύρημα (π.χ. ένα καινούργιος όζος με ύποπτους χαρακτήρες στο υπερηχογράφημα) θα πρέπει να γίνει ο ενδεικνυόμενος έλεγχός του με παρακέντηση και κυτταρολογική. Η συχνότητα παρακολούθησης εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή, ανάλογα με τον αρχικό κίνδυνο αλλά και τα ευρήματα του επαναλαμβανόμενου περιοδικού ελέγχου.

 

Όζος θυρεοειδούς – τι σημαίνει εξατομίκευση θεραπείας;

H σύγχρονη τάση στην χειρουργική θυρεοειδούς είναι η εξατομίκευση στην αντιμετώπιση του ασθενούς. Αυτό σημαίνει ότι στον κάθε συγκεκριμένο ασθενή θα πρέπει να επιλέγεται η σωστή διαγνωστική διερεύνηση και η ενδεικνυόμενη θεραπευτική επέμβαση, βάσει των ιδιαίτερων και ξεχωριστών δεδομένων του. Στην σύγχρονη ιατρική ο γιατρός θα πρέπει να ξέρει πότε και ποια διαγνωστικά βήματα να χρησιμοποιήσει και ποια είναι η θεραπευτική επιλογή που είναι η πλέον κατάλληλη για τον κάθε συγκεκριμένο ασθενή του.

 

Όζοι θυρεοειδούς – ισορροπώντας μεταξύ υπερθεραπείας και υποθεραπείας

Η σύγχρονη χειρουργική διέπεται -αιώνες τώρα- από το ΩΦΕΛΕΕΙΝ Ή ΜΗ ΒΛΑΠΤΕΙΝ. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει κάθε τι που επιλέγει να κάνει ο χειρουργός να είναι προς όφελος του ασθενούς και μόνο. Μεταφράζοντάς το στην πράξη, η προσταγή του Ιπποκράτη είναι η αποφυγή δύο άκρων: της παράλειψης πράξεων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τον ασθενή (υποθεραπεία) και της εκτέλεσης πράξεων που εκθέτουν τον ασθενή σε κίνδυνο επιπλοκών χωρίς να προσφέρουν θεραπευτικό όφελος (υπερθεραπεία).

 

Take-away message

 

Η παρουσία ενός όζου στον θυρεοειδή δεν σημαίνει καρκίνο — η μεγάλη πλειονότητα των όζων είναι καλοήθεις.

Το σημαντικό είναι να αξιολογηθεί σωστά ποιος όζος χρειάζεται παρακέντηση, ποιος χρειάζεται χειρουργείο και ποιος μπορεί απλώς να παρακολουθείται με ασφάλεια.

Στόχος της σύγχρονης αντιμετώπισης είναι η εξατομίκευση: ούτε υπερθεραπεία ούτε υποθεραπεία, αλλά η κατάλληλη επιλογή για τον συγκεκριμένο ασθενή και τον συγκεκριμένο όζο.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Περισσότερες πληροφορίες και ενημερωτικό υλικό για τη χειρουργική του θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών μπορείτε να βρείτε στην κεντρική σελίδα Χειρουργός Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών – Γεώργιος Σακοράφας.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

 

 

όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς

όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς

όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς

όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς  όζοι θυρεοειδούς όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς   όζοι θυρεοειδούς