Υπερπαραθυρεοειδισμός και μνήμη – νευρογνωστικές εκδηλώσεις: “θολή” σκέψη, δυσκολία συγκέντρωσης

 

Εισαγωγή

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι μία πάθηση που αναγνωρίζεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Χαρακτηρίζεται από αυξημένη παραγωγή παραθορμόνης από τους παραθυρεοειδείς αδένες. Η περίσσεια παραθορμόνης κινητοποιεί ασβέστιο από τα οστά, που χάνουν την (οστική) τους μάζα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση οστεοπενίας και οστεοπόρωσης. Παράλληλα, το ασβέστιο που κινητοποιείται από τα οστά, εισέρχεται στο αίμα (με αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσής του στο αίμα [υπερασβεστιαιμία]) και στη συνέχεια αποβάλλεται σε αυξημένες ποσότητες με τα ούρα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υπερασβεστιουρίας ή/και νεφρολιθίασης (λίθοι στην αποχετευτική μοίρα των νεφρών) ή νεφρασβέστωσης (εναπόθεση ασβεστίου στο παρέγχυμα των νεφρών).

Έτσι, τα βασικά όργανα – στόχοι του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού είναι δύο: τα οστά και οι νεφροί.

Παράλληλα όμως μπορεί να παρατηρηθούν και κάποιες άλλες κλινικές εκδηλώσεις, που μπορεί να προβληματίσουν τους ασθενείς, όπως:

• «Θολή σκέψη» (brain fog) (απώλεια νοητικής διαύγειας)
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Μείωση της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών
• Διαταραχές μνήμης
• Άγχος
• Κατάθλιψη
• Αλλαγές διάθεσης
• Διαταραχές ύπνου κλπ.

Δύο συχνά ερωτήματα των ασθενών με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό είναι τα εξής:

• Μπορεί τα συμπτώματα αυτά να οφείλονται στον υπερπαραθυρεοειδισμό;
• Και εάν ναι, θα υποχωρήσουν μετά την επιτυχή χειρουργική αντιμετώπιση με παραθυρεοειδεκτομή;

 

 

Υπερπαραθυρεοειδισμός και νευρογνωστικές εκδηλώσεις

Οι παραπάνω κλινικές εκδηλώσεις του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού περιγράφονται με τον όρο «νευρογνωστικές (neurocognitive) εκδηλώσεις» και συμπληρωματικά ως «νευροψυχιατρικές (neuropsychiatric) εκδηλώσεις». Κάποιοι ασθενείς μπορεί να αναφέρουν μια γενικότερη αίσθηση σωματικής και πνευματικής εξάντλησης, που συχνά την αναφέρουν απλώς ως κόπωση.

Παρά το ότι τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν τον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή για την αξιολόγησή τους και για την εκτίμηση της σχέσης τους με τον υπερπαραθυρεοειδισμό.

Και αυτό γιατί τα παραπάνω συμπτώματα είναι «μη ειδικά». Αυτό σημαίνει ότι δεν χαρακτηρίζουν αποκλειστικά και μόνο τον υπερπαραθυρεοειδισμό, αλλά μπορεί να συνοδεύουν και πλήθος άλλων παθολογικών καταστάσεων. Και ακόμη, μπορεί να παρατηρηθούν και σε ανθρώπους φυσιολογικούς, χωρίς κάποια υποκείμενη πάθηση, λόγω π.χ. χρόνιας εργασιακής κόπωσης.

Για το λόγο αυτό τα μη ειδικά αυτά συμπτώματα δεν έχουν διαγνωστική αξία για την διάγνωση του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.

 

Με ποιο μηχανισμό μπορεί ο υπερπαραθυρεοειδισμός να επηρεάσει τη νοητική λειτουργία και τη διάθεση;

Δεν γνωρίζουμε τον ακριβή μηχανισμό που θα μπορούσε να ευθύνεται για την εμφάνιση των νευρογνωστικών και των νευροψυχιατρικών εκδηλώσεων του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.

Γνωρίζουμε όμως ότι οι παραθυρεοειδείς αδένες έχουν καθοριστικό ρόλο στην ρύθμιση του ισοζυγίου ασβεστίου. Οι διαταραχές του μεταβολισμού του ασβεστίου που παρατηρούνται στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό θα μπορούσαν να επηρεάσουν την λειτουργία του εγκεφάλου. Έτσι, σε βαριά υπερασβεστιαιμία μπορεί να παρατηρηθούν σημαντικές μεταβολές του επιπέδου συνείδησης και της νοητικής λειτουργίας. Η σχέση αυτή, εντούτοις, είναι δυσκολότερο να αποδεχθεί σε ασθενείς με ηπιότερη υπερασβεστιαιμία.

 

Πόσο συχνά είναι να νευρογνωστικά και νευροψυχιατρικά συμπτώματα στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό;

Τα παραπάνω συμπτώματα αναφέρονται αρκετά συχνά από ασθενείς με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα αυτά αυτομάτως μπορεί να αποδοθούν στον υπερπαραθυρεοειδισμό, καθώς – όπως αναφέρθηκε παραπάνω – είναι μη ειδικά συμπτώματα και επομένως μπορεί να οφείλονται σε πολλές άλλες παθολογικές καταστάσεις ή ακόμη μπορεί να παρατηρηθούν και σε υγιείς ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κάποια παρατεινόμενη κατάσταση stress (π.χ. burn-out syndrome στον εργασιακό τους χώρο).

Επομένως, πάντα για την εκτίμηση των παραπάνω συμπτωμάτων θα πρέπει να γίνεται μία συνολική κλινική και εργαστηριακή αξιολόγηση του ασθενούς.

 

Μπορεί η παραθυρεοειδεκτομή να βελτιώσει τα νευρογνωστικά και τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα του ασθενούς με υπερπαραθυρεοειδισμό;

Υπάρχουν πολλά δεδομένα σήμερα από διάφορες κλινικές μελέτες που δείχνουν ότι η επιτυχής παραθυρεοειδεκτομή μπορεί να συνοδεύεται από μετρήσιμη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, με βάση συγκεκριμένες παραμέτρους. Μία από τις παραμέτρους αυτές είναι η μείωση της έντασης (βαρύτητας) των νευρογνωστικών / νευροψυχιατρικών εκδηλώσεων του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.

Τα αποτελέσματα, όμως, δεν είναι απολύτως ομοιόμορφα σε όλες τις μελέτες. Και αυτό γιατί συχνά υπάρχουν διαφορές στον τρόπο επιλογής των ασθενών, στη βαρύτητα του υπερπαραθυρεοειδισμού, στα εργαλεία αξιολόγησης της γνωστικής λειτουργίας και της ψυχικής υγείας και στη διάρκεια της μετεγχειρητικής παρακολούθησης.

Για τον λόγο αυτό δεν μπορούμε να υποσχεθούμε σε έναν συγκεκριμένο ασθενή ότι ένα μη ειδικό σύμπτωμα, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω (νευρογνωστικά / νευροψυχιατρικά συμπτώματα) θα υποχωρήσουν μετά την επέμβαση.

Η ύφεση πάντως κάποιου ή κάποιων από τα παραπάνω συμπτώματα μετά την επιτυχή παραθυρεοειδεκτομή είναι μία απόδειξη ότι τα συμπτώματα αυτά οφείλονταν -σε άλλοτε άλλο βαθμό – και στον πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό.

 

Υπερπαραθυρεοειδισμός και νευρογνωστικά / νευροψυχιατρικά συμπτώματα – είναι ένδειξη για παραθυρεοειδεκτομή;

Από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω καθίσταται σαφές ότι τα νευρογνωστικά / νευροψυχιατρικά συμπτώματα ΔΕΝ αποτελούν από μόνα τους ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης του πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα αυτά δεν έχουν σημασία. Αντίθετα, αν υπάρχουν, θα πρέπει να αναφέρονται και να καταγράφονται στο ατομικό ιστορικό του ασθενούς και να συναξιολογούνται μαζί με τις άλλες παραμέτρους (κλινικές και εργαστηριακές) του ασθενούς. Παράλληλα, θα πρέπει να αναζητούνται και άλλες αιτίες που μπορεί να ευθύνονται για τα συμπτώματα αυτά.

 

Είναι τα νευρογνωστικά και νευροψυχιατρικά συμπτώματα λόγος για να ελέγξει κανείς τους παραθυρεοειδείς;

H απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική  – ΟΧΙ. Προσοχή όμως: αν τα παραπάνω συμπτώματα συνοδεύονται από αυξημένη τιμή ασβεστίου το αίμα, και ιδιαίτερα αν το εύρημα αυτό επιμένει και σε επόμενο έλεγχο, τότε θα πρέπει να ακολουθήσει μέτρηση παραθορμόνης στο αίμα, καθώς είναι αρκετά πιθανό να υποκρύπτεται πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.

 

Συμπέρασμα

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός μπορεί να συνοδεύεται – εκτός από τις βασικές κλινικές του εκδηλώσεις από τα οστά και τους νεφρούς – και από ένα πλήθος άλλων συμπτωμάτων που χαρακτηρίζονται σαν μη ειδικά, καθώς μπορεί να παρατηρηθούν και σε πολλές άλλες παθήσεις ή ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους που βιώνουν οποιαδήποτε κατάσταση παρατεινόμενου stress.

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι νευρογνωστικές και νευροψυχιατρικές εκδηλώσεις, που αξίζουν μεν προσοχής και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, χωρίς εντούτοις ο ακριβής μηχανισμός συσχέτισης με τον υπερπαραθυρεοειδισμό να είναι σαφής.

Οι εκδηλώσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους ένδειξη για παραθυρεοειδεκτομή.

Η επιτυχής παραθυρεοειδεκτομή μπορεί να συνοδεύεται από άλλοτε άλλου βαθμού ύφεση των νευρογνωστικών / νευροψυχιατρικών εκδηλώσεων και άλλων μη ειδικών συμπτωμάτων, ΕΦΟΣΟΝ οι εκδηλώσεις και τα συμπτώματα αυτά οφείλονται στον υπερπαραθυρεοειδισμό.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com