Καλοήθης Όζος στο Υπερηχογράφημα, Καρκίνος στην Παρακέντηση: Πώς Εξηγείται;
Εισαγωγή
«Στο υπερηχογράφημα θυρεοειδούς που έκανα ο γιατρός μου είπε ότι ο όζος που βρέθηκε δεν είναι ύποπτος για καρκίνο. Στην παρακέντηση όμως που έκανα στη συνέχεια φάνηκε ότι ο όζος ήταν τελικά καρκίνος. Πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό;”.
To παραπάνω σενάριο που περιγράφει ένας ασθενής με όζο θυρεοειδούς δεν είναι εξωπραγματικό. Είναι ένα σενάριο που μπορεί να το συναντήσει κανείς στην πράξη, αν και όχι συχνά.
Και είναι εύλογο να δημιουργεί απορίες και ερωτηματικά στον ασθενή, δημιουργώντας αμφιβολίες για την αξιοπιστία του ελέγχου στον οποίο είχε υποβληθεί πριν την παρακέντηση, αλλά και για την αξιοπιστία του γιατρού που τον διαβεβαίωνε ότι ο όζος είναι καλοήθης (πριν την παρακέντηση).
Στο σύντομο αυτό άρθρο θα δοθούν κάποιες απαντήσεις στο παραπάνω ερώτημα, όπως:
- Γιατί μπορεί να συμβεί αυτό;
- Πόσο συχνό είναι το σενάριο αυτό;
- Τι σημαίνει αυτό για τον ασθενή;
Καλοήθης Όζος στο Υπερηχογράφημα, Καρκίνος στην Παρακέντηση
Πως γίνεται η διαγνωστική διερεύνηση ενός ασθενούς με όζο θυρεοειδούς;
Η συνολική αξιολόγηση των όζων θυρεοειδούς βασίζεται στον συνδυασμό κλινικών και απεικονιστικών δεδομένων. Περισσότερες πληροφορίες για το πότε ένας όζος χρειάζεται παρακέντηση, παρακολούθηση ή χειρουργική αντιμετώπιση παρουσιάζονται στο άρθρο μας για τους όζους θυρεοειδούς.
Οι δύο βασικές διαγνωστικές εξετάσεις για τον έλεγχο του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς είναι:
- Το υπερηχογράφημα θυρεοειδούς
- Η παρακέντηση του όζου με λεπτή βελόνη (FNA, Fine-Needle Aspiration) υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση (ultrasound-guided FNA) και η κυτταρολογική εξέταση του υλικού που λαμβάνεται.
Και οι δύο αυτές εξετάσεις έχουν σήμερα βαρύνουσα σημασία για την αναγνώριση των ύποπτων για καρκίνο όζων θυρεοειδούς και για την διάγνωση του καρκίνου πριν την χειρουργική επέμβαση.
Παρά ταύτα, όπως συμβαίνει με όλες τις εξετάσεις, καμία εξέταση δεν μπορεί να έχει 100 % διαγνωστική ακρίβεια, ειδικά σε οριακές (μη χαρακτηριστικές) περιπτώσεις.
Πως αξιολογείται στο υπερηχογράφημα η πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος σε έναν όζο θυρεοειδούς;
Υπάρχουν συγκεκριμένα ευρήματα στο υπερηχογράφημα με τα οποία μπορεί να δημιουργηθεί υποψία για την ύπαρξη καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς, όπως (ενδεικτικά):
- Ανώμαλα όρια όζου
- Υποηχογένεια
- Λοβωτή παρυφή
- Κατακόρυφος προσανατολισμός (“taller-than-wide”) του όζου
- Μικροαποτιτανώσεις
- Άναρχη εσωτερική αγγείωση
- Επέκταση του όζου εκτός των ορίων του θυρεοειδούς (εξωθυρεοειδική επέκταση)
- Παρουσία παθολογικών λεμφαδένων στον τράχηλο
Όσο περισσότερα από τα παραπάνω ευρήματα παρατηρούνται στο υπερηχογράφημα θυρεοειδούς τόσο αυξάνεται η πιθανότητα κακοήθειας.
Τα τελευταία χρόνια έχει προταθεί – για λόγους κοινής γλώσσας και για καλύτερη επικοινωνία μεταξύ των γιατρών – το σύστημα EU – TIRADS για την υπερηχογραφική ταξινόμηση των όζων, ανάλογα με την πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.
Περισσότερες πληροφορίες για το σύστημα ταξινόμησης EU-TIRADS και την πιθανότητα κακοήθειας ανάλογα με τα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά των όζων μπορείτε να βρείτε στο σχετικό άρθρο μας.
Μπορεί ένας όζος να φαίνεται καλοήθης στο υπερηχογράφημα και να είναι καρκίνος;
Παρά το ότι στις τυπικές περιπτώσεις μπορεί εύκολα να αναγνωριστεί ένας ύποπτος για καρκίνο όζος θυρεοειδούς (με βάση τα παραπάνω υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά του) υπάρχουν και κάποιες σπανιότερες περιπτώσεις όπου ο όζος μπορεί να μην παρουσιάζει εμφανώς τα παραπάνω ευρήματα στο υπερηχογράφημα.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το υπερηχογράφημα δεν μπορεί να αποκλείσει με απόλυτη βεβαιότητα την παρουσία καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς, ακόμη και αν αυτός «φαίνεται» στο υπερηχογράφημα ότι είναι καλοήθης.
Έτσι, η υπερηχογραφική ταξινόμηση ενός όζου ως «καλοήθους» δεν σημαίνει ότι αυτό ανταποκρίνεται και στην οριστική διάγνωση που τίθεται με την βοήθεια της ιστολογικής εξέτασης.
Πόσο συχνά μπορεί ένας όζος να είναι καλοήθης στο υπερηχογράφημα αλλά να προκύψει καρκίνος στην παρακέντηση;
Για να γίνει αντιληπτή η πιθανότητα αυτή αναφέρεται στη συνέχεια η πιθανότητα καρκίνου ανάλογα με την υπερηχογραφική ταξινόμηση στο σύστημα EU-TIRADS (European Thyroid Association, 2023):
EU-TIRADS 2 (όζος εμφανώς καλοήθης)
τείνει προς το μηδέν (0 %).
EU-TIRADS 3 (όζος πιθανόν καλοήθης)
2–4%.
EU-TIRADS 4 (όζος ενδιάμεσης υπερηχογραφικής υφής)
6–17%.
EU-TIRADS 5 (ύποπτος όζος)
26–87%.
Τα παραπάνω δεδομένα δείχνουν ότι ακόμη και στην κατηγορία EU-TIRADS 3 υπάρχει ένα μικρό αλλά όχι ασήμαντο ποσοστό όπου ο (πιθανόν καλοήθης) όζος μπορεί να υποκρύπτει καρκίνο θυρεοειδούς.
Γιατί μπορεί ο καρκίνος να μην φαίνεται ύποπτος στο υπερηχογράφημα;
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, υπάρχει πάντα μία μικρή πιθανότητα ένας καρκίνος θυρεοειδούς να μην δείχνει τα ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Έτσι κάποιοι καρκίνοι θυρεοειδούς μπορεί να παρουσιάζουν:
- Σχετικά ομαλά όρια
- Ωοειδές σχήμα
- Απουσία μικροαποτιτανώσεων
- Απουσία έντονης και άναρχης εσωτερικής αγγείωσης
- Απουσία εξωθυρεοειδικής επέκτασης
- Ισοηχογένεια ή ήπια υποηχογένεια
- Απουσία παθολογικών ή ύποπτων τραχηλικών λεμφαδένων κλπ.
Η απουσία των χαρακτηριστικών υπερηχογραφικών ευρημάτων στον καρκίνο θυρεοειδούς μπορεί να παρατηρηθεί συχνότερα στον θυλακιώδη καρκίνο θυρεοειδούς ή στον θηλώδη καρκίνο με θυλακιώδες συστατικό. Στις περιπτώσεις αυτές πράγματι η αρχική υπερηχογραφική εικόνα μπορεί να είναι αρκετά καθησυχαστική.
Στις περιπτώσεις μάλιστα αυτές (θυλακιώδης καρκίνος θυρεοειδούς) μπορεί και η παρακέντηση (κυτταρολογική εξέταση) να αποτύχει να θέσει την ακριβή διάγνωση, καθόσον δεν είναι πάντα εύκολη στην κυτταρολογική (ενίοτε και στην ιστολογική εξέταση) η διάκριση ενός καλοήθους θυλακιώδους νεοπλάσματος (αδενώματος) από τον θυλακιώδη καρκίνο θυρεοειδούς.
Τι γίνεται όταν η παρακέντηση δείξει καρκίνο θυρεοειδούς παρά το ότι η υπερηχογραφική εικόνα έδειχνε ότι πρόκειται για καλοήθη όζο;
Η παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) επιτρέπει την κυτταρολογική εξέταση υλικού από τον όζο.
Τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής εξέτασης θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και να αξιολογούνται σωστά, έστω και αν ο όζος είχε χαρακτηριστεί ως καλοήθης ή ως πιθανόν καλοήθης στο υπερηχογράφημα.
Όπως είναι γνωστό, τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής εξέτασης μετά παρακέντηση ενός όζου θυρεοειδούς εκφράζονται σήμερα με το παγκοσμίως αποδεκτό σύστημα Bethesda.
Η πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος με βάση τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής και την ταξινόμηση Bethesda είναι η εξής:
Bethesda II
Πιθανότητα καρκίνου 1 – 2 % (κατ’ άλλους έως 4 %)
Bethesda III
Πιθανότητα καρκίνου 15 %
Bethesda IV
Πιθανότητα καρκίνου 35 %
Bethesda V
Πιθανότητα καρκίνου 85 %
Bethesda VI
Πιθανότητα καρκίνου 97 %
Τα αποτελέσματα του υπερηχογραφήματος και της παρακέντησης θα πρέπει να αξιολογούνται συνδυαστικά. Έτσι ένα ύποπτο εύρημα στην παρακέντηση έχει μεγάλη βαρύτητα για την διαδικασία λήψης θεραπευτικών αποφάσεων, όπως επίσης μεγάλη σημασία έχει ένα ύποπτο εύρημα στο υπερηχογράφημα παρά την «καλή» κυτταρολογική εξέταση.
Για την σωστή αξιολόγηση των παραπάνω θα πρέπει να επιδιώκεται:
- Η εκτέλεση του υπερηχογραφήματος με συσκευή υπερήχων υψηλής ευκρίνειας
- Η αξιολόγηση των ευρημάτων από έμπειρο στην απεικόνιση του θυρεοειδούς ακτινολόγο
- Η σωστή λήψη υλικού από αντιπροσωπευτικό (το πιο ύποπτο ) μέρος του όζου
- Η αξιολόγηση του δείγματος της παρακέντησης από έμπειρο κυτταρολόγο
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται. Αν διαγνωστεί καρκίνος, η χειρουργική επέμβαση προσφέρει την δυνατότητα ίασης του ασθενούς.
Η διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς δεν σημαίνει απαραίτητα δυσμενή πρόγνωση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στον διαφοροποιημένο καρκίνο θυρεοειδούς, η πρόγνωση είναι εξαιρετική. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στο άρθρο μας για την πρόγνωση, την υποτροπή και τη θεραπεία του καρκίνου θυρεοειδούς.
Take-away μήνυμα.
Σπάνια, ένας όζος θυρεοειδούς είναι πιθανόν -παρά την υπερηχογραφική εικόνα ενός καλοήθους όζου- να αποδειχθεί ότι είναι καρκίνος στην παρακέντηση με λεπτή βελόνη.\
Πρόκειται για ένα όχι συχνό κλινικό σενάριο αλλά υπαρκτό.
Το σενάριο αυτό μπορεί να παρατηρηθεί σε όζους που δεν παρουσιάζουν τυπικές ενδείξεις ενδεικτικές κακοήθειας, όπως π.χ. στα θυλακιώδη καρκινώματα.
Το υπερηχογράφημα και η παρακέντηση είναι εξετάσεις συμπληρωματικές και τα αποτελέσματά τους θα πρέπει να αξιολογούνται συνδυαστικά.
Η σωστή διαγνωστική μεθοδολογία, και κατά προτίμηση από εξειδικευμένους και έμπειρους γιατρούς, προσφέρει την δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης αποφεύγοντας περιττές διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις.
ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.
ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ
ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)
ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)
ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)
ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223
email: georgesakorafas@yahoo.com
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for Thyroid Nodule Management
The 2023 Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology — τεκμηριώνει τις κατηγορίες Bethesda V και VI.
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση – γιατί μπορεί να συμβεί
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -τι σημαίνει για τον ασθενή
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -πως αξιολογούνται τα δεδομένα
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -θα χρειαστεί επανάληψη της παρακέντησης?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -θα χρειαστεί χειρουργείο?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -έχει σημασία η εμπειρία του ακτινολόγου?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -έχει σημασία η εμπειρία του κυτταρολόγου?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -τι πιθανότητας υπάρχουν ανάλογα με το EU-TIRADS?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -ποιά είναι τα ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -σε ποιά μορφή καρκίνου θυρεοειδούς μπορεί να συμβεί?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -πόσο αξιόπιστο είναι το υπερηχογράφημα
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -πρέπει να γίνεται US-guided FNA?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -στον όζο Bethesda III το χειρουργείο είναι μονόδρομος
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -συνδυαστική ή μεμονωμένη αξιολόγηση?
καλοήθης όζος στο υπερηχογράφημα καρκίνος στην παρακέντηση -η σημασία της εμπειρίας του χειρουργού για την επιλογή της θεραπευτικής αντιμετώπισης
