Καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – “Έχω Όζο στον Θυρεοειδή. Πρέπει να Κάνω Εξέταση Καλσιτονίνης;”

 

Εισαγωγή

«Σε ένα υπερηχογράφημα  που έκανα τυχαία για έλεγχο του θυρεοειδούς μου βρέθηκε ένας όζος. Είναι απαραίτητη η μέτρηση της καλσιτονίνης; Μπορεί η μέτρηση αυτή να βοηθήσει στην ανακάλυψη ενός καρκίνου θυρεοειδούς που δεν θα ήταν εύκολο να διαγνωστεί με τις συνηθισμένες εξετάσεις;”.

Σήμερα, λόγω της ευρείας χρήσης του διαδικτύου, σε πολλούς ασθενείς στους οποίους διαγιγνώσκεται όζος θυρεοειδούς δημιουργούνται τα παραπάνω ερωτήματα.

Στο παρόν άρθρο θα δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, αφού προηγουμένως γίνει μία σύντομη παρουσίαση περί του τι είναι η καλσιτονίνη, γιατί μπορεί να έχει σημασία η μέτρηση της και πότε θα πρέπει να γίνεται η μέτρηση αυτή όταν υπάρχει ένας όζος θυρεοειδούς.

Τα δεδομένα που θα παρουσιαστούν έχουν ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι τα αυξημένα επίπεδα καλσιτονίνης θέτουν πρακτικά την διάγνωση μιας σχετικά σπάνιας μορφής καρκίνου, του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς, που έχει περισσότερο επιθετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με το συνηθισμένο θηλώδη / θυλακιώδη καρκίνο θυρεοειδούς.

 

 

Καλσιτονίνη – τι είναι;

Η καλσιτονίνη είναι μία ορμόνη που παράγεται από τα λεγόμενα παραθυλακιώδη κύτταρα του θυρεοειδούς (C-cells). Τα κύτταρα αυτά βρίσκονται διασπαρμένα στον θυρεοειδική, ανάμεσα στα θυλάκια του αδένα (όπου συντίθενται οι θυρεοειδικές ορμόνες).

Η καλσιτονίνη συμμετέχει – μαζί με την παραθορμόνης – στην ρύθμιση του μεταβολισμού του ασβεστίου, μειώνοντας τα επίπεδα αυτού στο αίμα, με τους εξής δύο μηχανισμούς:

• Αναστολή της δράσης των οστεοκλαστών, μειώνοντας την αποδέσμευση ασβεστίου από τα οστά
• Αύξηση νεφρικής αποβολής ασβεστίου (μικρότερης σημασίας)

Εντούτοις, ο ρόλος της καλσιτονίνης στον ενήλικα άνθρωπο είναι περιορισμένος, καθώς τον κεντρικό ρόλο στον μεταβολισμό του ασβεστίου παίζουν η παραθορμόνης και η βιταμίνη D.

 

Έχω όζο στον θυρεοειδή. Είναι απαραίτητο να μετρήσω την καλσιτονίνη;

Αφού ο ρόλος της καλσιτονίνης στον μεταβολισμό του ασβεστίου είναι περιορισμένςο, γιατί θα μπορούσε να έχει αξία η μέτρησή της στο αίμα;

H μεγάλη σημασία της μέτρησης της καλσιτονίνης στο αίμα δεν συνδέεται με τον ρόλο της σαν ορμόνη, αλλά στην συσχέτισή της με τον μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς.

Πράγματι, η καλσιτονίνη αποτελεί έναν ιδιαίτερα χρήσιμο νεοπλασματικό (καρκινικό) δείκτη για τον μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς.

Ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς αναπτύσσεται από τα παραθυλακιώδη κύτταρα (C-cells) του θυρεοειδούς, που παράγουν φυσιολογικά καλσιτονίνη. Καθώς τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται στην διάρκεια της εξέλιξης του καρκίνου παρατηρείται αυξανόμενη παραγωγή καλσιτονίνης, πράγμα που αποτυπώνεται στις αυξημένες τιμές καλσιτονίνης στο αίμα.

Η μέτρηση της καλσιτονίνης μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη:

• Για την διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς. Τα αυξημένα επίπεδα καλσιτονίνης στον ασθενή με όζο θυρεοειδούς είναι πρακτικά διαγνωστικά του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς.
• Για την παρακολούθηση του ασθενούς με μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς μετά την αρχική θεραπευτική αντιμετώπισή του. Μετά την επιτυχή αντιμετώπιση, τα επίπεδα καλσιτονίνης μειώνονται. Αν στη διάρκεια της παρακολούθησης του ασθενούς (follow-up) παρατηρηθεί αύξηση των επιπέδων καλσιτονίνης (σταθερή και εξελισσόμενη), αυτό αποτελεί ένδειξη υποτροπής (επανεμφάνισης) του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς.

Έτσι, με μία απλή εξέταση αίματος, μπορεί να δημιουργηθεί υπόνοια ή να τεθεί η διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς ή – στη διάρκεια του follow-up- να τεθεί έγκαιρα η διάγνωση υποτροπής του μυελοειδούς καρκίνου. Πρόκειται για δύο κλινικά σενάρια, στα οποία ο καρκίνος (αρχική διάγνωση ή διάγνωση υποτροπής) θα μπορούσε να μην είχε διαγνωστεί έγκαιρα.

 

Μυελοειδής καρκίνος του θυρεοειδούς – μία σύντομη παρουσίαση

Ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς είναι μία σχετικά σπάνια μορφή καρκίνου θυρεοειδούς και αντιστοιχεί στο 2 – 4 % του συνόλου των καρκίνων θυρεοειδούς.

Συνηθέστατα (75 %), ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς είναι σποραδικός, παρατηρείται δηλαδή μεμονωμένα σε ένα άτομο μιας οικογένειας. Εντούτοις, σε ένα σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων (25 %)μπορεί να υπάρχει γενετική βάση και ο μυελοειδής καρκίνος να αποτελεί επιμέρους εκδήλωση ενός κληρονομικού συνδρόμου, όπως το σύνδρομο πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (MEN2).

Είναι αρκετά σπανιότερος από τον συχνότερο διαφοροποιημένο (θηλώδη / θυλακιώδη) καρκίνο θυρεοειδούς.

Έχει επίσης περισσότερο επιθετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με τον διαφοροποιημένο καρκίνο θυρεοειδούς, καθώς συνδυάζεται με μεγαλύτερη συχνότητα λεμφαδενικών μεταστάσεων και μεταστάσεων σε μακρινά όργανα, όπως επίσης και με μεγαλύτερη συχνότητα υποτροπής.

Ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς δεν ανταποκρίνεται στην επικουρική θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο και στη θεραπεία καταστολής (όπως ο διαφοροποιημένος καρκίνος θυρεοειδούς). Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόγνωση, την υποτροπή και τη θεραπεία του διαφοροποιημένου καρκίνου θυρεοειδούς, διαβάστε το άρθρο «Καρκίνος Θυρεοειδούς: Πρόγνωση, Υποτροπή και Θεραπεία».

 

 

Έχει αξία η μέτρηση καλσιτονίνης σε έναν ασθενή με όζο θυρεοειδούς;

Στη συντριπτική πλειονότητά τους οι όζοι θυρεοειδούς είναι καλοήθεις. Σε ένα μικρό, αλλά σημαντικό, ποσοστό εντούτοις (5 – 8 %) μπορεί να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς.

Σήμερα, τα δύο βασικά διαγνωστικά «εργαλεία» για την διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς είναι το υπερηχογράφημα και η παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA).

Εντούτοις, στον μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς μπορεί να ευρήματα τόσο στο υπερηχογράφημα όσο και στην παρακέντηση (κυτταρολογική, βιοψία) να μην είναι ιδιαίτερα βοηθητικά για την διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου.

Και εδώ ακριβώς έγκειται η μεγάλη αξία της καλσιτονίνης, καθώς τα αυξημένα επίπεδά της είναι πρακτικά διαγνωστικά του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς, ακόμη και όταν δεν υπάρχει υπόνοια για την διάγνωση αυτή βάσει των ευρημάτων του υπερηχογραφήματος και της FNA.

Υπογραμμίζεται ότι η αξιολόγηση ενός όζου θυρεοειδούς δεν περιορίζεται σε μία μόνο εξέταση, αλλά βασίζεται στον συνδυασμό κλινικών, υπερηχογραφικών και, όπου ενδείκνυται, κυτταρολογικών ευρημάτων. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στο άρθρο «Όζοι Θυρεοειδούς: Πότε Είναι Επικίνδυνοι και Πότε Χρειάζονται Παρακέντηση ή Χειρουργείο;».

 

Γιατί έχει σημασία η προεγχειρητική διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς;

H χειρουργική αποτελεί πρακτικά την μόνη αποτελεσματική μέθοδο θεραπείας του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς, καθώς η ιδιαίτερη αυτή μορφή καρκίνου δεν ανταποκρίνεται τόσο στη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο όσο και στην θεραπεία καταστολής.

Επομένως, για την διασφάλιση της καλύτερης δυνατής έκβασης του ασθενούς θα πρέπει η αρχική χειρουργική επέμβαση να είναι ριζική.

Η προεγχειρητική διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου έχει σημασία, καθώς η επέμβαση θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ριζική, εκτελώντας και προφυλακτικό λεμφαδενικό καθαρισμό, ακόμη και πλάγιο και ενίοτε αμφοτερόπλευρο (αναλόγως των επιπέδων της καλσιτονίνης στο αίμα).

 

Είναι απαραίτητη η μέτρηση καλσιτονίνης σε όλους τους ασθενείς με όζους θυρεοειδούς;

Μέχρι και σήμερα, το θέμα αυτό παραμένει αμφιλεγόμενο. Αν και η διαγνωστική αξία της καλσιτονίνης στο μυελοειδές καρκίνωμα δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, παραμένουν αναπάντητα ερωτηματικά σχετικά με το εάν αξίζει να γίνεται συστηματική μέτρησή της σε όλους τους ασθενείς με όζους θυρεοειδούς.

Ο προβληματισμός αυτός σχετίζεται:

• Με την σχετική σπανιότητα του μυελοειδούς καρκίνου
• Με το αυξημένο κόστος της συστηματικής μέτρησης σε όλους τους ασθενείς

 

Υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών με όζο θυρεοειδούς όπου θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε μέτρηση καλσιτονίνης στο αίμα;

Η απάντηση είναι θετική – ναι, υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις, όπως:

• Σε μέλη οικογένειας με οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς
• Σε μέλη οικογενειών με γνωστό σύνδρομο MEN2
• Σε ασθενείς με ασαφές αποτέλεσμα της κυτταρολογικής εξέτασης μετά από παρακέντηση ενός όζου.
• Σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε συντηρητική αντιμετώπιση όζων (π.χ. παρακολούθηση, θεραπεία με ραδιοσυχνότητες κλπ.).

 

 

Αυξημένη καλσιτονίνη – υποκρύπτεται πάντα μυελοειδής καρκίνος;

Η απάντηση είναι αρνητική – ΟΧΙ, δεν σημαίνει ότι όταν υπάρχουν αυξημένα επίπεδα καλσιτονίνης στο αίμα υποκρύπτεται πάντα μυελοειδής καρκινος θυρεοειδούς.

Και αυτό γιατί μία ήπια ή μέτρια αύξηση των επιπέδων καλσιτονίνης στο αίμα μπορεί να παρατηρηθούν και σε άλλες παθολογικές καταστάσεις, όπως:

• Υπερπλασία των C-κυττάρων (CCH, C-cell hyperplasia). Διακρίνεται σε αντιδραστικού τύπου και σε νεοπλασματικού τύπου. Η δεύτερη (νεοπλασματικού τύπου CCH) θεωρείται προκαρκινωματώδης κατάσταση.
• Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
• Υπεργαστριναιμία (π.χ. σε ασθενείς που λαμβάνουν αναστολείς της αντλίας πρωτονίων ή σε ασθενείς με ατροφική γαστρίτιδα)
• Νευροενδοκρινικοί όγκοι (π.χ. παγκρέατος, πνεύμονα, εντέρου, παραγαγγλιώματα, κλπ.). Μπορούν να είναι εξωθυρεοειδική πηγή παραγωγής καλσιτονίνης
• Κάπνισμα. Μπορεί να ευθύνεται για μία ελαφρά αύξηση των επιπέδων καλσιτονίνης

Επομένως, χρειάζεται προσοχή για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων μέτρησης των επιπέδων καλσιτονίνης στο αίμα και να μην θεωρείται αυτόματα ότι υποκρύπτεται μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς.

 

Πώς ερμηνεύεται γενικά η αύξηση των επιπέδων καλσιτονίνης στο αίμα;

 

< 20 pg /ml

Συχνά θεωρείται σαν ένα μη ειδικό εύρημα

 

20 – 50 pg/ml

Χρειάζεται έλεγχος του ασθενούς – «γκρίζα ζώνη»

 

50 – 100 pg/ml

Αυξάνεται η πιθανότητα να υποκρύπτεται μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς

 

≥ 100 pg/ml

Ισχυρή υποψία μυελοειδούς καρκίνου

 

Υπογραμμίζεται ότι τα παραπάνω όρια αποτελούν ενδεικτικές τιμές και όχι απόλυτα διαγνωστικά κριτήρια. Οι φυσιολογικές τιμές μπορεί να ποικίλουν ανάλογα με το εργαστήριο.

 

 

Μπορεί να υπάρχει μυελοειδής καρκίνος με φυσιολογική καλσιτονίνη;

Η απάντηση είναι καταφατική – ναι, μπορεί να υπάρξει μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς με φυσιολογική καλσιτονίνη.

Πρόκειται εντούτοις για ένα αρκετά σπάνιο κλινικό σενάριο.

Για το λόγο αυτό, μία χαμηλή τιμή καλσιτονίνης δεν μπορεί να αποκλείσει απόλυτα τον μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη αξιολόγησης όχι μιας μόνο μεμονωμένης παραμέτρου, αλλά όλων των διαθέσιμων διαγνωστικών πληροφοριών (υπερηχογραφικοί χαρακτήρες του όζου, παρουσία παθολογικών λεμφαδένων, αποτέλεσμα παρακέντησης κλπ.).

 

Είναι σημαντικό να διαγνωστεί ο μυελοειδής καρκίνος πριν την επέμβαση;

H προεγχειρητική διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου έχει πρακτική σημασία, καθώς μπορεί να διαφοροποιήσει το είδος της επέμβασης που θα πρέπει να γίνει.

Για παράδειγμα, αν τα επίπεδα της καλσιτονίνης είναι πολύ αυξημένα, είναι πολύ πιθανόν να απαιτηθεί προφυλακτικός πλάγιος λεμφαδενικός καθαρισμός, κάτι που δεν γίνεται στην πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου θυρεοειδούς (στον διαφοροποιημένο [θηλώδη/θυλακιώδη] καρκίνο θυρεοειδούς).

Γενικά, ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με μία περισσότερο επιθετική χειρουργική επέμβαση (πολύ συχνά με ταυτόχρονο λεμφαδενικός καθαρισμό, προφυλακτικό ή/και θεραπευτικό), καθώς έχει μία επίσης περισσότερο επιθετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με το θηλώδες/θυλακιώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς.

Επιπλέον, είναι πολύ  πιθανόν να χρειαστεί και κάποια διαφοροποίηση όσον αφορά τον προεγχειρητικό έλεγχο, καθώς δεν θα πρέπει να παραβλέπεται η πιθανότητα κάποιας κληρονομικής μορφής μυελοειδούς καρκίνου (π.χ. στα πλαίσια του συνδρόμου ΜΕΝ2). Στο ΜΕΝ2 σύνδρομο για παράδειγμα θα πρέπει να αποκλείεται το φαιοχρωμοκύτωμα πριν την επέμβαση θυρεοειδούς.

 

Συμπέρασμα

Η καλσιτονίνη είναι μία απλή εξέταση αίματος με ιδιαίτερη σημασία για την έγκαιρη διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου του θυρεοειδούς.

Δεν υπάρχει γενική ομοφωνία σχετικά με το εάν θα πρέπει να μετριέται ή όχι σαν τακτική ρουτίνας σε όλους τους ασθενείς με όζους θυρεοειδούς (λόγω σπανιότητας του μυελοειδούς καρκίνου και λόγω ενδοιασμών για την σχέση κόστους / αποτελέσματος).

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η μέτρηση καλσιτονίνης είναι εντελώς απαραίτητη (π.χ. οικογενειακό ιστορικό). Στην πράξη εντούτοις η μέτρηση της καλσιτονίνης γίνεται στην πλειονότητα των περιπτώσεων επιλεκτικά.

Τονίζεται εντούτοις ότι η προεγχειρητική διάγνωση του μυελοειδούς καρκίνου θυρεοειδούς μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της χειρουργικής επέμβασης που θα προγραμματιστεί λόγω των ιδιαίτερων βιολογικών χαρακτήρων αυτής της μορφής καρκίνου του θυρεοειδούς.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι είναι η καλσιτονίνη

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – πότε μπορεί να είναι αυξημένη

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι είναι ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – από που αναπτύσσεται ο μυελοειδής καρκίνος

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι διαφορά έχει από τις άλλες μορφές καρκίνου θυρεοειδούς

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – Πως ερμηνεύονται οι τιμές της

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – πότε είναι ένδειξη υποκείμενου μυελοειδούς καρκίνου

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – έχει σημασία η μέτρησή της?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – επηρεάζει το είδος της επέμβασης?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – γιατί δεν συνιστάται σαν τακτική ρουτίνας?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – Πότε είναι εντελώς απαραίτητη?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – υπάρχει κληρονομικότητα στον μυελοειδή καρκίνο θυρεοειδούς?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – επηρεάζει το κάπνισμα?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – μπορεί να υπάρχει μυελοειδής καρκίνος με χαμηλή καλσιτονίνη?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – μπορεί να γίνουν διαγνωστικά λάθη?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι είναι η υπερπλασία των C κυττάρων?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – πώς διακρίνεται η υπερπλασία αυτή?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι σημαίνει αντιδραστική υπερπλασία C κυττάρων?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι σημαίνει νεοπλασματική υπερπλασία C- κυττάρων?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι σημασία έχει η νεοπλασματική υπερπλασία C – κυττάρων

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – τι σημαίνει στο MEN2 σύνδρομο?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς -μπορεί να μετρηθεί και στο υλικό παρακέντησης?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – μπορεί να παράγεται καλσιτονίνη και από άλλους όγκους?

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς – ποιοί είναι οι όγκοι αυτοί

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς –  μπορεί να αυξηθεί η καλσιτονίνη λόγω λήψης φαρμάκων?

 

 

ozos-thyreoeidous-kalsitonini

 

 

καλσιτονίνη και όζος θυρεοειδούς

 

 

 

εξέταση καλσιτονίνης

πότε χρειάζεται μέτρηση καλσιτονίνης

καλσιτονίνη και όζοι θυρεοειδούς

αυξημένη καλσιτονίνη

καλσιτονίνη και μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς

φυσιολογικές τιμές καλσιτονίνης

καλσιτονίνη αίματος