Καρκίνος θυρεοειδούς χωρίς άμεσο χειρουργείο: Πότε μπορεί απλώς να παρακολουθείται;

Καρκίνος θυρεοειδούς χωρίς άμεσο χειρουργείο: Πότε μπορεί απλώς να παρακολουθείται;

 

Εισαγωγή

Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τη βασική μέθοδο θεραπείας του καρκίνου θυρεοειδούς. Και η διάγνωση του καρκίνου δημιουργεί αυτόματα την ανάγκη άμεσης χειρουργικής επέμβασης. Τι ισχύει σήμερα; Υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μία μετατόπιση σημαντική στην αντιμετώπιση πολλών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των παθήσεων του θυρεοειδούς (και του καρκίνου θυρεοειδούς). Η μετατόπιση αυτή βασίζεται σε μία βασική αρχή – «το περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο». Έτσι, για παράδειγμα, ραδιενεργό ιώδιο χορηγείται επιλεκτικά με βάση συγκεκριμένα κριτήρια και όχι σε όλες τις περιπτώσεις καρκίνου θυρεοειδούς.

Ένα ακόμη πιο εντυπωσιακό παράδειγμα της τακτικής αυτής είναι και η επιλογή όχι της χειρουργικής επέμβασης, αλλά της περιοδικής παρακολούθησης σε μια πολύ συγκεκριμένη και αυστηρά επιλεγμένη κατηγορία ασθενών με καρκίνο θυρεοειδούς. Στο σύντομο αυτό άρθρο θα αναφερθούμε ακριβώς σε αυτή τη νέα εναλλακτική θεραπευτική τακτική, εν συντομία και με γλώσσα κατανοητή.

Η εναλλακτική αυτή τακτική περιγράφεται με τον όρο «ενεργός παρακολούθηση» (active surveillance).

Θα μπορούσε να είναι μία επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς με πολύ μικρό και χαμηλού κινδύνου θηλώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς.

Για μια ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με την πρόγνωση, τον κίνδυνο υποτροπής και τον τρόπο με τον οποίο καθορίζεται η θεραπεία, διαβάστε αναλυτικά «Καρκίνος Θυρεοειδούς και Ομάδες Κινδύνου: Πρόγνωση, Υποτροπή και Θεραπεία».

 

 

Τι σημαίνει «ενεργός παρακολούθηση»;

H επιλογή της τακτικής αυτής δεν σημαίνει ότι «ξεχνάμε» τον καρκίνο και ότι ο ασθενής δεν «ξαναβλέπει» τον γιατρό του.

Αντίθετα, πρόκειται για μία επιλογή που προϋποθέτει την πλήρη συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες του γιατρού του και την αυστηρή τήρηση των οδηγιών του.

Περιλαμβάνει την συστηματική και ανά διαστήματα παρακολούθησή του κυρίως με τη βοήθεια του υπερηχογραφήματος υψηλής ευκρίνειας, με έλεγχο τόσο του θυρεοειδούς όσο και των λεμφαδένων του τραχήλου.

Σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες της ΑΤΑ (American Thyroid Association, 2025) o έλεγχος αυτός προτείνεται ανά 6μηνο για τα πρώτα ένα με δύο χρόνια, και στη συνέχεια ανά έτος, εφόσον ο καρκίνος παραμένει σταθερός.

 

 

Ποιοι καρκίνου μπορεί να παρακολουθούνται με την τακτική αυτή (ενεργός παρακολούθηση);

Για την αποφυγή παρανοήσεων, επισημαίνεται εξ αρχής ότι η τακτική αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς.

Η ενεργός παρακολούθηση μπορεί να συζητηθεί σαν πιθανή επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς υπό τις εξής προϋποθέσεις:

• Μικρό μέγεθος πρωτοπαθούς εστίας (θηλώδους καρκίνου θυρεοειδούς): διάμετρος μικρότερη των 10 χιλ. (θηλώδες μικροκαρκίνωμα θυρεοειδούς)
• Απουσία εξωθυρεοειδικής επέκτασης (δηλαδή ο καρκίνος περιορίζεται μέσα στον θυρεοειδή)
• Απουσία λεμφαδενικών ή άλλων μεταστάσεων
• Ευνοϊκή θέση του καρκίνου (π.χ. στην πρόσθια επιφάνεια του θυρεοειδούς, όχι κοντά σε κρίσιμες ανατομικές δομές)

Η απόφαση επομένως δεν βασίζεται μόνο στο μικρό μέγεθος του όγκου, αλλά στη συνολική εκτίμηση του κινδύνου στον καρκίνο του θυρεοειδούς και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.

Ιδιαίτερη σημασία πριν επιλεγεί η ενεργός παρακολούθηση έχει ο προσεκτικός έλεγχος για λεμφαδενικές μεταστάσεις στον καρκίνο του θυρεοειδούς.

 

 

 

Σε ποια λογική βασίζεται η τακτική της παρακολούθησης και γιατί να μην αφαιρεθεί ο καρκίνος αμέσως;

Η τακτική της ενεργού παρακολούθησης βασίζεται στην πολύ αργή εξέλιξη των μικροσκοπικών θηλωδών καρκινωμάτων του θυρεοειδούς. Πράγματα, τα καρκινώματα αυτά έχουν «καλοήθη» βιολογική συμπεριφορά.

Με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, στους ασθενείς που θα επιλεγούν με βάση τα παραπάνω αυστηρά κριτήρια, η αύξηση του μεγέθους του καρκίνου δεν είναι συνηθισμένη, τουλάχιστον μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς εντούτοις να μπορεί να αποκλειστεί κάτι τέτοιο μελλοντικά.

Όπως επισημαίνεται στις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της ΑΤΑ (2025) τα υπάρχοντα συγκριτικά δεδομένα είναι περιορισμένα. Για το λόγο αυτό η επιλογή της ενεργού παρακολούθησης θα πρέπει να λαμβάνεται με ιδιαίτερη προσοχή και μετά από πλήρη και λεπτομερή ενημέρωση του ασθενούς για τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Έτσι, με την εξατομίκευση της θεραπείας σε κάθε ασθενή, ανάλογα με τα ιδιαίτερα δεδομένα του διαγνωστικού του ελέγχου, ο χειρουργός θυρεοειδούς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο άκρα: την υπερβολικά επιθετική θεραπεία ενός καρκίνου (υπερθεραπεία) από την μια και την υποθεραπεία (ανεπαρκής θεραπεία) του καρκίνου από την άλλη. Μία τακτική ισορροπίας μεταξύ υπερθεραπείας και υποθεραπείας που ισχύει σε όλες τις παθήσεις συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου θυρεοειδούς.

 

 

Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο; Πότε πρέπει να σταματήσει η παρακολούθηση;

Είναι προφανές ότι η ενεργός παρακολούθηση δεν συνιστά λύση του προβλήματος του ασθενούς. Με άλλα λόγια, ο καρκίνος θυρεοειδούς συνεχίζει να βρίσκεται μέσα στο σώμα του ασθενούς και απλώς παρακολουθείται.

Στο διάστημα αυτό της παρακολούθησης επαναξιολογούνται κάθε φορά όλα τα διαθέσιμα δεδομένα από τον έλεγχο του ασθενούς. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή σαν δυναμική αξιολόγηση anchor text

Εάν, στη διάρκεια της ενεργού παρακολούθησης και της δυναμικής αξιολόγησης εμφανιστούν κάποια νέα δεδομένα είναι προφανές ότι η τακτική της παρακολούθησης θα πρέπει να εγκαταλειφθεί και να επιλεγεί η ριζική και οριστική λύση του προβλήματος. Ενδεικτικά αναφέρονται κάποια από τα δεδομένα αυτά (ATA, 2025):

• Αύξηση διαστάσεων του καρκίνου (πρωτοπαθούς εστίας) κατά ≥ 3 mm
• Εμφάνιση εξωθυρεοειδικής επέκτασης
• Εμφάνιση λεμφαδενικών μεταστάσεων
• Κάθε άλλη ένδειξη εξέλιξης της νόσου (π.χ. ενδείξεις ενδοθυρεοειδικής διασποράς ή μακρινές μεταστάσεις [εξαιρετικά σπάνιο ενδεχόμενο])

Και φυσικά, διακοπή της περιοδικής ενεργού παρακολούθησης γίνεται:

• όταν ο ασθενής αποφασίσει – οποιαδήποτε στιγμή- ότι δεν επιθυμεί να ακολουθήσει πλέον αυτή την τακτική επιλέγοντας την οριστική, ριζική και άμεση λύση του προβλήματός του
• όταν ο ασθενής δεν είναι συνεπής στο πρόγραμμα περιοδικής παρακολούθησης
• όταν η τήρηση του προγράμματος περιοδικής παρακολούθησης καθίσταται δύσκολη στην πράξη (π.χ. για γεωγραφικούς λόγους).

 

 

«Μα είναι δυνατόν να έχω καρκίνο και να μην κάνω τίποτα;»

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό έχει διπλή ανάγνωση:

• Η ενεργός παρακολούθηση δεν είναι συνώνυμη της απραξίας. Συνιστά μία πιθανή επιλογή, σε μία πολύ συγκεκριμένη, μικρή και προσεκτικά επιλεγμένη ομάδα ασθενών με μικροσκοπικό θηλώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς
• Προφανώς η ενεργός παρακολούθηση – όπως είναι φανερό και από το όνομά της – δεν συνιστά θεραπεία. Με άλλα λόγια, δεν λύνει το πρόβλημα του ασθενούς, απλά το παρακολουθεί, με πιθανότητα – όπως αναφέρθηκε παραπάνω- να χρειαστεί κάποια στιγμή χειρουργική επέμβαση (βλ. κριτήρια παραπάνω).

 

Η τεράστια σημασία του υπερηχογραφήματος

Το υπερηχογράφημα αποτελεί τη βασική απεικονιστική μέθοδο στην ενεργό παρακολούθηση των ασθενών με μικροσκοπικό θηλώδες καρκίνωμα που επιλέγονται για περιοδική παρακολούθηση.

Αυτό προϋποθέτει εμπειρία και αξιοπιστία από την πλευρά του ακτινολόγου, που θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιολογήσει με ιδιαίτερη προσοχή κάθε πιθανή μεταβολή που θα μπορούσε να παρατηρηθεί στα διαδοχικά υπερηχογραφήματα, που θα μπορούσε να σημάνει αλλαγή πορείας και επιλογή πλέον της χειρουργικής επέμβασης αντί της περιοδικής ενεργού παρακολούθησης.

 

Take away μήνυμα για τους ασθενείς

Η ενεργός παρακολούθηση δεν είναι κατάλληλη τακτική για όλους τους ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς.

Θα μπορούσε να επιλεγεί σε μία υποομάδα των ασθενών με μικροσκοπικό (< 10 mm) θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς, χωρίς εξωθυρεοειδική επέκταση, χωρίς μεταστάσεις και ευρισκόμενο σε ευνοϊκή θέση εντός του θυρεοειδούς.

Η τακτική αυτή δεν συνιστά θεραπεία του ασθενούς.

Χειρουργείο θα χρειαστεί αν εμφανιστούν νέα δεδομένα στον περιοδικό έλεγχο ή όταν είναι αδύνατη ή δύσκολη η συνεργασία του ασθενούς.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;

Καρκίνος Θυρεοειδούς Χωρίς Άμεσο Χειρουργείο: Πότε Μπορεί Απλώς να Παρακολουθείται;