Καρκίνος Θυρεοειδούς: Ποιοι Παράγοντες Αυξάνουν τον Κίνδυνο;

Ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι η συνηθέστερη μορφή ενδοκρινικού καρκίνου. Συνηθέστατα εμφανίζεται υπό την μορφή όζου θυρεοειδούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η παρουσία ενός όζου δεν σημαίνει ότι υποκρύπτεται καρκίνος, καθώς οι περισσότεροι όζοι (92 – 95 %) είναι καλοήθεις.

Υπάρχουν εντούτοις και κάποιοι παράγοντες κινδύνου, που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου θυρεοειδούς. Οι παράγοντες αυτοί θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς.

Παράλληλα τονίζεται ότι η παρουσία ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει καρκίνο θυρεοειδούς στο μέλλον. Από την άλλη, ισχύει το αντίθετο – οι περισσότεροι καρκίνοι θυρεοειδούς διαγιγνώσκονται σήμερα σε ασθενείς χωρίς κανένα προδιαθεσικό παράγοντα κινδύνου.

Αναφέρονται στη συνέχεια κάποιοι από τους παράγοντες κινδύνου.

Καρκίνος Θυρεοειδούς: Ποιοι Παράγοντες Αυξάνουν τον Κίνδυνο;

Έκθεση σε ακτινοβολία

Είναι ένας από τους πιο γνωστούς και τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου θυρεοειδούς.

Έκθεση σε ακτινοβολία μπορεί να έχει συμβεί μετά από:

Aκτινοβολία κεφαλής και τραχήλου, ιδιαίτερα στην παιδική ή εφηβική ηλικία (π.χ. για λεμφώματα ιδιαίτερα Hodgkin, κακοήθεις παθήσεις κεφαλής και τραχήλου, λευχαιμίες ή άλλοι καρκίνοι παιδικής ηλικίας κλπ.)
Ολόσωμη ακτινοβολία για μεταμόσχευση μυελού οστών, ιδίως στην παιδική ή εφηβική ηλικία (χρησιμοποιείται σαν προετοιμασία πριν την μεταμόσχευση αιμοποιητικών αρχέγονων κυττάρων)
Έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία λόγω ατυχημάτων σε εργοστάσια παραγωγής ατομικής ενέργειας ή από χρήση ατομικών όπλων (βόμβας)

Σημ. Η έκθεση ενηλίκων σε χαμηλή προς μέτρια δόση ακτινοβολίας (< 0.5 Gy) δεν έχει συσχετιστεί με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνο θυρεοειδούς. Αυτό ισχύει και για τις συνήθεις διαγνωστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφία θώρακα, μαστογραφία κλπ., όπου η δόση της ακτινοβολίας είναι αβλαβής.

Παχυσαρκία

Έχει συσχετιστεί με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης θηλώδους και θυλακιώδους καρκίνου θυρεοειδούς. Η παχυσαρκία έχει μάλιστα συσχετιστεί με:

μεγαλύτερο μέγεθος του καρκίνου θυρεοειδούς
αυξημένη συχνότητα πολυεστιακότητας
αυξημένη συχνότητα εξωθυρεοειδικής επέκτασης
αυξημένη συχνότητα λεμφαδενικών μεταστάσεων

Είναι πιθανόν σε μελλοντικές κατευθυντήριες οδηγίες να συμπεριληφθεί η παχυσαρκία και σαν ένας προγνωστικός παράγοντας για την εμφάνιση υποτροπής του καρκίνου, κάτι που αυτή τη στιγμή δεν είναι δυνατόν λόγω έλλειψης επαρκούς τεκμηρίωσης.

Φύλο και ηλικία

Ο καρκίνος θυρεοειδούς εμφανίζεται περίπου τρεις φορές συχνότερα στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. Η σχέση αυτή αναλογίας αφορά τον θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς, και όχι τους πιο επιθετικούς τύπους καρκίνου, όπως ο μυελοειδής ή ο αναπλαστικός, όπου οι διαφορές μεταξύ των δύο φύλων είναι μικρότερες.

Ο καρκίνος θυρεοειδούς μπορεί να διαγνωστεί σε κάθε ηλικία και είναι μία σχετικά συχνή μορφή καρκίνου ακόμη και σε παιδιά ή εφήβους ή νεαρούς ενήλικες. Η συχνότητά του αυξάνεται στη μέση ηλικία, με την μέγιστη συχνότητα να παρατηρείται σε ηλικίες μεταξύ 50 και 65 ετών.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Επιβραδυντικά καύσης

Είναι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε υλικά για να μειώσουν την ευφλεκτότητά τους, δηλαδή για να καθυστερήσουν την ανάφλεξη ή την εξάπλωση της φωτιάς. Χρησιμοποιούνται ή έχουν χρησιμοποιηθεί σε έπιπλα, αφρώδη υλικά, υφάσματα, πλαστικά, μονωτικά και δομικά υλικά κλπ. Επηρεάζουν την λειτουργία του θυρεοειδούς και έχουν υπάρξει κατά καιρούς κάποιες ενδείξεις για πιθανή συσχέτισή τους με τον καρκίνο θυρεοειδούς. Εντούτοις δεν έχει αποδειχθεί ότι αποτελούν σαφώς παράγοντες κινδύνου (όπως για παράδειγμα η ακτινοβολία, βλ. παραπάνω).

Εντούτοις, καθώς η χρήση τους αναμένεται να διευρυνθεί μελλοντικά, η πιθανή αιτιοπαθογενετική συσχέτισή τους με τον καρκίνο θυρεοειδούς θα πρέπει να μελετηθεί περισσότερο.

Φυτοφάρμακα

Υπάρχει προς το παρόν υποψία μάλλον συσχέτισης παρά τεκμηρίωση της σχέσης τους σαν παράγοντες κινδύνου με τον καρκίνο θυρεοειδούς.

Ιώδιο

Το ιώδιο που προσλαμβάνεται με την διατροφή είναι σημαντικό για τη σωστή λειτουργία του θυρεοειδούς και την σύνθεση θυρεοειδικών ορμονών. Τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου μπορεί να επηρεάσουν τόσο την λειτουργία όσο και την μορφολογία του θυρεοειδούς (προκαλώντας π.χ. βρογχοκήλη, που είναι πολύ συχνή σε ιωδοπενικές περιοχές). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το έλλειμμα ή η περίσσεια ιωδίου στο διαιτολόγιο μπορεί να προκαλέσει από μόνη του καρκίνο θυρεοειδούς.

Γενετική προδιάθεση

Το οικογενειακό ιστορικό θεωρείται παράγοντας κινδύνου. Γενετική προδιάθεση στον θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς θεωρείται γενικά ότι υπάρχει όταν στην ίδια οικογένεια έχει διαγνωστεί θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς σε δύο ή κατ’ άλλους τρείς ή περισσότερους συγγενείς πρώτου βαθμού, ιδιαίτερα μάλιστα όταν η διάγνωση έχει τεθεί σε νεαρή ηλικία στους συγγενείς αυτούς.

Υπάρχουν επιπλέον περιπτώσεις όπου ο καρκίνος θυρεοειδούς αποτελεί επιμέρους εκδήλωση στα πλαίσια ενός κληρονομικού συνδρόμου. Τυπική περίπτωση είναι το σύνδρομο πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (ΜΕΝ 2). H κληρονομικότητα στην περίπτωση αυτή σχετίζεται με μεταλλάξεις του γονιδίου RET. O γενετικός έλεγχος έχει ιδιαίτερη σημασία στα μέλη των οικογενειών αυτών.

Παράγοντες κινδύνου – τι σημαίνουν στην πράξη;

Οι παράγοντες κινδύνου δεν μπορούν από μόνοι τους να προσδιορίσουν το εάν ένας όζος θυρεοειδούς είναι κακοήθης (καρκίνος) ή όχι.

Αυτό είναι εφικτό μόνο ακολουθώντας την καθιερωμένη σήμερα σύγχρονη θεραπευτική τακτική (κυρίως υπερηχογράφημα και παρακέντηση με λεπτή βελόνη).

Τονίζεται ότι η παρουσία παραγόντων κινδύνου δεν αποτελεί από μόνο του διαγνωστικό κριτήριο. Από την άλλη, η απουσία των παραγόντων κινδύνου δεν αποκλείει την διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι παράγοντες κινδύνου δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στη διερεύνηση ενός ασθενούς με όζο θυρεοειδούς. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση δεν είναι σαφής ή όταν δεν συμφωνούν όλα τα δεδομένα του διαγνωστικού ελέγχου. Και αυτό γιατί η αξιολόγηση του ασθενούς θα πρέπει να γίνεται συνυπολογίζοντας όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες και παραμέτρου και όχι βασιζόμενοι σε μία μόνο εξ αυτών.

Σχόλια

Οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου θυρεοειδούς δεν πρέπει να συγχέονται με τους παράγοντες που καθορίζουν τη συμπεριφορά της νόσου μετά τη διάγνωση. Όταν ο καρκίνος έχει ήδη διαγνωστεί, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ομάδες κινδύνου, η πρόγνωση και η πιθανότητα υποτροπής στον καρκίνο θυρεοειδούς, καθώς αυτές επηρεάζουν τον σχεδιασμό της θεραπείας και της μετέπειτα παρακολούθησης.
Οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστεί καρκίνος θυρεοειδούς (risk factors) δεν είναι ίδιοι με εκείνους που καθορίζουν τη μετέπειτα πορεία της νόσου. Μετά τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου θυρεοειδούς, διαφορετικά χαρακτηριστικά καθορίζουν τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου θυρεοειδούς. Ιδιαίτερη σημασία στη σταδιοποίηση και στην εκτίμηση της πρόγνωσης έχει η πιθανή παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων στον καρκίνο θυρεοειδούς.

Take away μήνυμα για τον ασθενή

Οι περισσότεροι όζοι θυρεοειδούς (92 – 95 %) είναι καλοήθεις.

Η ακτινοβολία ιδίως στην παιδική ή εφηβική ηλικία είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου

Οι παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε συνδυασμό με τα λοιπά δεδομένα του διαγνωστικού ελέγχου (κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα, παρακέντηση). Από μόνοι τους δεν μπορούν να θέσουν την διάγνωση ή να αποκλείσουν την διάγνωση του καρκίνου θυρεοειδούς.

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Περισσότερες πληροφορίες και ενημερωτικό υλικό για τη χειρουργική του θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών μπορείτε να βρείτε στην κεντρική σελίδα Χειρουργός Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών – Γεώργιος Σακοράφας.

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

Καρκίνος Θυρεοειδούς: Ποιοι Παράγοντες Αυξάνουν τον Κίνδυνο;

Καρκίνος Θυρεοειδούς: Ποιοι Παράγοντες Αυξάνουν τον Κίνδυνο;