Νόσος Graves: Υποτροπή – Μπορεί να Ξαναεμφανιστεί ο Υπερθυρεοειδισμός μετά τη Θεραπεία;

 

Εισαγωγή

«Έκανα θεραπεία για υπερθυρεοειδισμό

Ακολούθησα κατά γράμμα τις οδηγίες του ενδοκρινολόγου μου

Η θεραπεία πέτυχε και οι εξετάσεις μου έγιναν ξανά φυσιολογικές

Σταμάτησα τα φάρμακα και τώρα ο υπερθυρεοειδισμός εμφανίστηκε ξανά.

Γιατί;»

Το παραπάνω ερώτημα απασχολεί πολλούς ασθενείς με νόσο Graves και αποτελεί ένα όχι σπάνιο σενάριο στην κλινική πράξη για τους γιατρούς.

Στο παρόν άρθρο θα προσπαθήσουμε να δώσουμε με απλό τρόπο μία απάντηση στο βασικό αυτό ερώτημα πολλών ασθενών.

 

 

Νόσος Graves – τι είναι;

H νόσος Graves είναι πάθηση αυτοάνοσης αιτιολογίας, που χαρακτηρίζεται από παραγωγή αυτοαντισωμάτων από τον ίδιο τον οργανισμό, τα οποία διεγείρουν την λειτουργία του θυρεοειδούς. Σαν αποτέλεσμα, η παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών υπερβαίνει τις ανάγκες του οργανισμού, με αποτέλεσμα την εμφάνιση υπερθυρεοειδισμού.

Η νόσος Graves είναι η συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού. Χαρακτηρίζεται από διάχυτη διόγκωση του θυρεοειδούς, άλλοτε άλλου βαθμού, χωρίς την παρουσία διακριτών όζων (σε αντίθεση με την πολυοζώδη τοξική βρογχοκήλη και το τοξικό αδένωμα).

 

Πώς αντιμετωπίζεται η νόσος Graves;

Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές είναι σήμερα οι εξής:

• Αντιθυρεοειδικά φάρμακα – αναστέλλουν την σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών
• Χειρουργική επέμβαση (ολική θυρεοειδεκτομή)
• Ραδιενεργό ιώδιο

Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα χρησιμοποιούνται σαν πρώτη γραμμή θεραπείας.

Οι δύο άλλες μέθοδοι προσφέρουν οριστική λύση στο πρόβλημα του υπερθυρεοειδισμού.

 

Πόσο συχνή είναι η υποτροπή της νόσου Graves μετά από φαρμακευτική αγωγή (λήψη αντιθυρεοειδικών φαρμάκων);

Η θεραπεία με αντιθυρεοειδικά φάρμακα είναι μία αποτελεσματική μέθοδος θεραπείας της νόσου Graves και μπορεί συχνά να αποκαταστήσει την φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Παρά ταύτα, η υποτροπή είναι μία πιθανότητα μετά την διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής και μάλιστα σημαντική.

Σύμφωνα με την ΕΤΑ (European Thyroid Association), μετά από έναν συνήθη κύκλο αντιθυρεοειδικής θεραπείας διάρκειας 12–18 μηνών, περίπου οι μισοί ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν υποτροπή μετά τη διακοπή των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων. Το ποσοστό αυτό μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του ασθενούς, τη βαρύτητα της νόσου και τη διάρκεια της θεραπείας.

Οι περισσότερες υποτροπές εμφανίζονται μέσα στους πρώτους 6–12 μήνες από τη διακοπή της αγωγής. Ωστόσο, επανεμφάνιση του υπερθυρεοειδισμού μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη και αρκετά χρόνια αργότερα.

 

Γιατί μπορεί να επανεμφανιστεί ο υπερθυρεοειδισμός;

Τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα δρουν αναστέλλοντας τον μηχανισμό παραγωγής των θυρεοειδικών ορμονών. Δεν αντιμετωπίζουν όμως τον αυτοάνοσο μηχανισμό που είναι υπεύθυνος για την εμφάνιση της νόσου.

Με άλλα λόγια, μπορεί η αντιθυρεοειδική αγωγή να έχει επιτύχει αποκατάσταση της θυρεοειδικής λειτουργίας και επάνοδο των επιπέδων των θυρεοειδικών ορμονών στα φυσιολογικά, η παθολογική όμως λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος συνεχίζει να υφίσταται. Σαν αποτέλεσμα, τα αυτοαντισώματα που διεγείρουν την λειτουργία του θυρεοειδούς είναι πιθανόν να προκαλέσουν εκ νέου διέγερση του θυρεοειδούς και αυξημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, με αποτέλεσμα την υποτροπή του υπερθυρεοειδισμού (νόσου Graves).

Έτσι, οι φυσιολογικές τιμές θυρεοειδικών ορμονών στη διάρκεια της θεραπείας με αντιθυρεοειδικά φάρμακα δεν σημαίνουν ότι έχει επιτευχθεί ίαση της νόσου και οριστική ύφεσή της.

 

Ποιοι ασθενείς έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής;

Σε αρκετές μελέτες έχουν βρεθεί κάποιοι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο υποτροπής της νόσου μετά την διακοπή της αντιθυρεοειδικής αγωγής.

Ενδεικτικά αναφέρονται κάποιοι από τους παράγοντες αυτούς:

• Μεγάλου βαθμού διόγκωση του θυρεοειδούς (ευμεγέθης διάχυτη τοξική βρογχοκήλη)
• Βαρύς υπερθυρεοειδισμός με έντονες κλινικές εκδηλώσεις όταν τίθεται η διάγνωση
• Μικρή ηλικία ασθενών
• Κάπνισμα
• Παρουσία θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας
• Αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του υποδοχέα της TSH (TRAb ή TSHR-Ab), ιδιαίτερα αν βρεθούν αυξημένα στην ολοκλήρωση της αντιθυρεοειδικής αγωγής.

Για τον παραπάνω λόγο, στην πράξη, η μέτρηση των TRAb πριν από τη διακοπή της αντιθυρεοειδικής αγωγής βοηθά στην εκτίμηση της πιθανότητας υποτροπής.

 

Πώς γίνεται αντιληπτή η υποτροπή του υπερθυρεοειδισμού;

Κατ’ αρχάς ο ίδιος ο ασθενής μπορεί να αναγνωρίσει από μόνος του κάποια συμπτώματα που μπορεί να είναι γνώριμα σε αυτόν από την περίοδο πριν την λήψη της αντιθυρεοειδικής αγωγής, συμπτώματα δηλαδή παρόμοια με αυτά που είχε όταν τέθηκε η διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού. Ενδεικτικά αναφέρονται κάποια από τα συμπτώματα αυτά:

• Ταχυκαρδία
• Αίσθημα παλμών
• Καρδιακές αρρυθμίες
• Μυικός τρόμος (περισσότερο εμφανής στα χέρια)
• Ευερεθιστότητα
• Απώλεια βάρους
• Αυξημένη όρεξη
• Διάρροιες
• Άγχος
• Διέγερση
• Εφιδρώσεις
• Δυσανεξία στη ζέστη
• Μυϊκή αδυναμία
• Εύκολη κόπωση κλπ.
• Η διάγνωση της υποτροπής μπορεί να επιβεβαιωθεί εύκολα με τον συνήθη εργαστηριακό έλεγχο (μέτρηση θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα), ενώ η ανίχνευση TRAb / TSI «δείχνουν» την αυτοάνοση αιτιολογία του προβλήματος.

Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί η υποτροπή της νόσου Graves να μην συνοδεύεται από συμπτώματα (υποκλινική ή ασυμπτωματική). Η διάγνωση στις περιπτώσεις αυτές τίθεται με τον εργαστηριακό έλεγχο.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η περιοδική παρακολούθηση έχει ιδιαίτερη σημασία, ακόμη και αν έχει επιτευχθεί ύφεση της νόσου με την λήψη των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων.

 

Νόσος Graves: Υποτροπή – Τι κάνουμε όταν η νόσος Graves “επανεμφανιστεί”;

Κατ’ αρχάς η υποτροπή της νόσου Graves μετά από αντιθυρεοειδική αγωγή είναι μέσα στις πιθανότητες και επομένως δεν σημαίνει ότι η αγωγή αυτή ήταν λανθασμένη.

Σε περίπτωση υποτροπής απαιτείται επαναξιολόγηση του ασθενούς και των διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών.

Οι επιλογές αυτές είναι:

 

Συνέχιση αντιθυρεοειδικής αγωγής

Προϋπόθεση να μην υπάρχουν παρενέργειες από την χορήγηση των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων

 

Ραδιενεργό ιώδιο

Το ραδιοϊσότοπο αυτό (Ι131) προσλαμβάνεται εκλεκτικά από το θυρεοειδικό παρέγχυμα που καταστρέφεται λόγω της ακτινοβολίας που εκπέμπεται από το ραδιοϊσότοπο. Αντενδείκνυται την εγκυμοσύνη και στο θηλασμό και μπορεί να επιδεινώσει την θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια (ισχυρή αντένδειξη).

 

Χειρουργική επέμβαση (ολική θυρεοειδεκτομή)

Προσφέρει άμεση και οριστική λύση στο πρόβλημα του ασθενούς.

 

Ενδείξεις χειρουργικής επέμβασης είναι:

Οι υποτροπές της νόσου μετά από αντιθυρεοειδική αγωγή

• Η μεγάλου βαθμού διόγκωση του θυρεοειδούς
• Η υποψία ή διάγνωση καρκίνου θυρεοειδούς (ως συνυπάρχουσα πάθηση)
• Συμπτώματα από πίεση παρακειμένων οργάνων (πιεστικά φαινόμενα)
• Βαριά θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια λόγω της οποίας είναι πιθανόν να μην μπορεί να χορηγηθεί ραδιενεργό ιώδιο
• Παρενέργειες στην θεραπεία με αντιθυρεοειδικά φάρμακα
• Επιθυμία του ασθενούς για άμεση και οριστική λύση

 

Είναι πιθανή η υποτροπή του υπερθυρεοειδισμού μετά από ολική θυρεοειδεκτομή;

Η πιθανότητα υποτροπής του υπερθυρεοειδισμού μετά από πραγματικά ολική θυρεοειδεκτομή είναι πρακτικά μηδενική. Και αυτό γιατί αφαιρείται (παύει να υπάρχει) το όργανο – στόχος του αυτοάνοσου μηχανισμού (ο θυρεοειδής αδένας), έστω και αν η λειτουργία του μηχανισμού αυτού μπορεί να συνεχίζεται και μετά την αφαίρεση του θυρεοειδούς.

Υποτροπή μπορεί να παρατηρηθεί μετά θυρεοειδεκτομή εφόσον έχει παραμείνει στον ασθενή κάποιο όχι αμελητέο υπόλειμμα θυρεοειδικού ιστού, που μπορεί να αρχίσει να υπερλειτουργεί αυτόνομα από τον οργανισμό, παράγοντας και πάλι αυξημένες ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών.

Εννοείται ότι μετά την ολική θυρεοειδεκτομή διακόπτεται η χορήγηση των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων και αρχίζει η δια βίου χορήγηση θυροξίνης (λεβοθυροξίνης) από το στόμα.

 

Έχει η θυρεοειδεκτομή για νόσο Graves κάποιες τεχνικές δυσκολίες και ιδιαιτερότητες;

Η νόσος Graves είναι συχνά τεχνικά δυσκολότερη σε σχέση με την αφαίρεση θυρεοειδούς για άλλον λόγο (π.χ. μη τοξική βρογχοκήλη, όζος θυρεοειδούς κλπ.). Και αυτό για τους εξής λόγους:

• Αυξημένη αιμάτωση / αγγείωση του θυρεοειδούς
• Εύθρυπτη υφή του αδένα
• Δυσχερής αποκόλληση από την τραχεία (αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα)
• Διόγκωση θυρεοειδούς (άλλοτε άλλου βαθμού, όταν υπάρχει) κλπ.

Για τον λόγο αυτό η θυρεοειδεκτομή σε ασθενείς με νόσο Graves θα πρέπει να επιχειρείται κατά προτίμηση από εξειδικευμένο και έμπειρο χειρουργό θυρεοειδούς.

 

Συμπέρασμα

Η υποτροπή της νόσου Graves μετά από επιτυχή φαρμακευτική αντιμετώπιση (με αντιθυρεοειδικά φάρμακα) είναι μία υπαρκτή πιθανότητα

Η πιθανότητα υποτροπής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες

Λόγω της πιθανότητας υποτροπής είναι απαραίτητη η μακροχρόνια παρακολούθηση των ασθενών έστω και μετά από την αντιθυρεοειδική αγωγή έχει επιτευχθεί ύφεση (έλεγχος της νόσου).

Η υποτροπή της νόσου Graves μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία, εξατομικεύοντας την θεραπευτική ΄προσπέλαση στον κάθε συγκεκριμένο ασθενή

Η ολική θυρεοειδεκτομή προσφέρει άμεση και οριστική λύση στο πρόβλημα του ασθενούς και όταν γίνεται από εξειδικευμένο χειρουργό θυρεοειδούς με την μέγιστη δυνατή ασφάλεια.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χειρουργική του θυρεοειδούς και των παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του εξειδικευμένου Χειρουργού Θυρεοειδούς και Παραθυρεοειδών Γεώργιου Σακοράφα, με αναλυτική ενημέρωση για τις παθήσεις, τη διάγνωση και τη σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπισή τους.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

Νόσος Graves: Υποτροπή – γιατί μπορεί να συμβεί?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πως εξηγείται?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πως μπορεί να διαγνωστεί?

Νόσος Graves: Υποτροπή – με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί?

Νόσος Graves: Υποτροπή – ποιοί κινδυνεύουν περισσότερο?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πως αντιμετωπίζεται?

Νόσος Graves: Υποτροπή – ποια είναι η αρχική μέθοδος θεραπείας?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πως δρα το ραδιενεργό ιώδιο?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πότε χρειάζεται οριστική θεραπεία?

Νόσος Graves: Υποτροπή – ποιές είναι οι μέθοδοι οριστικής θεραπείας?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πότε χρειάζεται χειρουργική θεραπεία?

Νόσος Graves: Υποτροπή – πότε δεν μπορεί να γίνει θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο?

Νόσος Graves: Υποτροπή – μπορεί να παρατηρηθεί υποτροπή μετά από θυρεοειδεκτομή?

Νόσος Graves: Υποτροπή – έχει σημασία η προτίμηση του ασθενούς για την μέθοδο θεραπείας?

Νόσος Graves: Υποτροπή – έχει τεχνικές δυσκολίες η χειρουργική επέμβαση?