Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda 1–6;

Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda 1–6;

Η παρακέντηση θυρεοειδούς με λεπτή βελόνα (FNA) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις για τη διερεύνηση ενός όζου θυρεοειδούς. Μαζί με το υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας αποτελεί σήμερα τις δύο βασικές μεθόδους για την αξιολόγηση της πιθανότητας να υποκρύπτεται καρκίνος σε έναν όζο θυρεοειδούς.

Το αποτέλεσμα της παρακέντησης αποτελεί ένα μόνο μέρος της συνολικής αξιολόγησης, καθώς για να αποφασιστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση πρέπει να συνεκτιμηθούν όλα τα χαρακτηριστικά που καθορίζουν πότε ένας όζος θυρεοειδούς είναι ύποπτος και πότε χρειάζεται βιοψία ή χειρουργείο.

Η παρακέντηση δεν είναι υποχρεωτική σε όλους τους ασθενείς με όζους θυρεοειδούς. Υπάρχουν συγκεκριμένα ευρήματα στο υπερηχογράφημα που δημιουργούν την υπόνοια κακοήθειας. Με βάση τα ευρήματα αυτά οι όζοι σήμερα κατατάσσονται υπερηχογραφικά στα συστήματα κατάταξης TIRADS (ACR-TIRADS και EU-TIRADS). Το αποτέλεσμα της παρακέντησης πρέπει πάντοτε να συνεκτιμάται με την υπερηχογραφική εικόνα του όζου, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για όζους θυρεοειδούς TI-RADS 4 και TI-RADS 5 δεδομένου του κινδύνου κακοήθεις που υποδηλώνει αυτή η ταξινόμησή τους.

Παρακέντηση χρειάζεται όταν υπάρχει υποψία καρκίνου σε κάποιον όζο θυρεοειδούς με βάση την υπερηχογραφική του εικόνα.

Η παρακέντηση γίνεται με λεπτή βελόνη (Fine-Needle Aspiration), με την καθοδήγηση των υπερήχων, ώστε να ληφθεί αντιπροσωπευτικό δείγμα από την πιο ύποπτη περιοχή του όζου.

Το υλικό που λαμβάνεται με την παρακέντηση αποστέλλεται για κυτταρολογική εξέταση. Για να διευκολύνεται η επικοινωνία και η συνεννόηση μεταξύ των γιατρών, χρησιμοποιώντας μία κοινή ‘γλώσσα’ για την επικοινωνία, τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής εξέτασης εκφράζονται σήμερα με το σύστημα Bethesda (The Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology).

Στο σύστημα αυτό τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής εκφράζονται σε μία εξαβάθμια κλίμακα, με λατινικούς αριθμούς, από το Ι έως το VI.

Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε με τρόπο απλό και κατανοητό στο τί σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί στην πράξη και εάν η ταξινόμηση ενός ασθενούς σε ένα υψηλότερο βαθμό στην κλίμακα Bethesda σημαίνει ότι υπάρχει οπωσδήποτε καρκίνος.

Τι σημαίνουν όμως αυτοί οι αριθμοί; Και, κυρίως, σημαίνει ένα υψηλότερο Bethesda ότι υπάρχει οπωσδήποτε καρκίνος;

 

 

Τι είναι το σύστημα Bethesda και ποια η χρησιμότητά του;

Το σύστημα ταξινόμησης Bethesda έχει εισαχθεί στην πράξη και έχει γίνει ευρέως αποδεκτό για την αξιολόγηση του κινδύνου να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς σε έναν όζο.

Η αξιολόγηση αυτή – βάσει του Bethesda score – έχει μεγάλη σημασία για την περαιτέρω αντιμετώπιση του ασθενούς.

 

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα της κυτταρολογικής εξέτασης στο σύστημα Bethesda και τι σημαίνουν στην πράξη;

 

Bethesda I

H ερμηνεία είναι – μη διαγνωστικό αποτέλεσμα

Αυτό συνηθέστατα οφείλεται σε αποτυχία λήψης υλικού από την ύποπτη βλάβη. Στο υλικό αυτό δηλαδή απουσιάζουν τα κύτταρα (ακυτταρικό υλικό). Επομένως, το αποτέλεσμα αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη καθώς η εξέταση είναι σαν να μην έγινε.

Στις περιπτώσεις αυτές συνήθως συνιστάται επανάληψη της παρακέντησης, πάντα με την καθοδήγηση των υπερήχων (υπερηχογραφική καθοδήγηση), ανάλογα με τους υπερηχογραφικούς χαρακτήρες του όζου.

 

Bethesda II

Η ταξινόμηση αυτή αντιστοιχεί σε καλοήθη βλάβη (αδενωματώδης όζος θυρεοειδούς).

Πρόκειται για ένα ενθαρρυντικό αποτέλεσμα. Ο κίνδυνος κακοήθειας είναι πολύ χαμηλός στις περιπτώσεις αυτές ( ~ 3 – 4 %). Στις περιπτώσεις αυτές δεν τίθεται ένδειξη επέμβασης βάσει των ευρημάτων της κυτταρολογικής.

Στις περιπτώσεις αυτές συνιστάται απλή παρακολούθηση του όζου με την βοήθεια του υπερηχογραφήματος. Η συχνότητα της παρακολούθησης εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή, ανάλογα με τα επιμέρους χαρακτηριστικά του όζου.

 

Bethesda III – Ατυπία αδιευκρίνιστης σημασίας (AUS, atypia of undetermined significance)

Από το score αυτό μπαίνουμε στην «γκρίζα ζώνη». Το αποτέλεσμα δεν είναι ενδεικτικό καρκίνου, ούτε από την άλλη παραπέμπει σε σαφώς καλοήθη όζο. Η πιθανότητα κακοήθειας ποικίλει ευρέως από 10 έως 15 % (κατ’ άλλους μέχρι 20 %).

Στις περιπτώσεις αυτές, οι επιλογές είναι επανάληψη της παρακέντησης (FNA), αξιολόγηση των ευρημάτων του υπερηχογραφήματος, μοριακή ανάλυση του υλικού παρακέντησης, ενώ μπορεί να έχει θέση και η χειρουργική επέμβαση.

 

Bethesda IV – Θυλακιώδες νεόπλασμα

Το score Bethesda IV παραπέμπει σε θυλακιώδες νεόπλασμα. Το νεόπλασμα μπορεί να είναι είτε καλόηθες (θυλακιώδες αδένωμα) είτε κακόηθες (θυλακιώδες καρκίνωμα). Η διάκριση αυτή είναι αδύνατον να γίνει με βάση τα ευρήματα της κυτταρολογικής εξέτασης και αυτό γιατί για την διαφορική αυτή διάγνωση (διάκριση) θα πρέπει να γίνει έλεγχος για πιθανή διήθηση της κάψας του όζου και των αγγείων αυτού.

Η πιθανότητα καρκίνου στην κατηγορία Bethesda IV κυμαίνεται από 30 έως 35 %.

Για τον λόγο αυτό στην κατηγορία Bethesda IV συνιστάται χειρουργική επέμβαση, η οποία είναι τόσο διαγνωστική (για την διάκριση θυλακιώδους αδενώματος από θυλακιώδες καρκίνωμα) όσο και θεραπευτική.

 

Bethesda V

Στην κατηγορία αυτή τα κυτταρολογικά ευρήματα είναι ύποπτα για καρκίνο, χωρίς όμως να πληρούνται όλα τα κριτήρια για την οριστική κυτταρολογική διάγνωση του καρκίνου. Η πιθανότητα κακοήθειας είναι ακόμη πιο υψηλή (75 – 85 %).

Στης περιπτώσεις αυτές υπάρχει ένδειξη χειρουργικής επέμβασης

 

Bethesda VI

Η κατηγορία αυτή μεταφράζεται σαν ευρήματα συμβατά με καρκίνο θυρεοειδούς.

Η πιθανότητα να υποκρύπτεται καρκίνος θυρεοειδούς σε αυτή την περίπτωση είναι πολύ υψηλή (97 %).

Η κυτταρολογική ταξινόμηση Bethesda VI σημαίνει ότι ο ασθενής θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με χειρουργική επέμβαση.

 

Είναι το σύστημα ταξινόμησης Bethesda απόλυτα αξιόπιστο για τον καθορισμό της θεραπευτικής αντιμετώπισης του ασθενούς;

Εξ αρχής τονίζεται ότι η θεραπευτική αντιμετώπιση του ασθενούς με όζο θυρεοειδούς βασίζεται σε αξιολόγηση όχι μιας μεμονωμένης παραμέτρου, αλλά συνδυασμού παραμέτρων. Βεβαίως, όταν υπάρχει υψηλό score στο σύστημα Bethesda (IV – V – VI) τότε η ένδειξη για επέμβαση τίθεται αυτόματα (όπως αναφέρθηκε παραπάνω).

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η απόφαση για επέμβαση καθορίζεται ασχέτως της ταξινόμησης κατά Bethesda.

Τυπικό παράδειγμα είναι ο όζος Bethesda III. Στις περιπτώσεις αυτές, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και πολλές άλλες παράμετροι, όπως:

• Χαρακτήρες του όζου στο υπερηχογράφημα
• Μέγεθος του όζου
• Παρουσία συμπτωμάτων
• Εξέλιξη και πιθανή διαφοροποίηση του όζου με την πάροδο του χρόνου
• Ατομικό και οικογενειακό ιστορικό
• Παρουσία ύποπτων ή παθολογικών λεμφαδένων
• Αποτελέσματα του μοριακού ελέγχου
• Αισθητικό πρόβλημα λόγω του όζου και της διόγκωσης που προκαλεί στον τράχηλο κλπ.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ταξινόμηση Bethesda III, όπου η αντιμετώπιση θα πρέπει να εξατομικεύεται στον κάθε ασθενή, αποφεύγοντας τόσο άσκοπες εξετάσεις ή και χειρουργείο, όσο και την καθυστέρηση της θεραπευτικής αντιμετώπισης (χειρουργείου, όταν χρειάζεται).

Επομένως, το αποτέλεσμα της παρακέντησης δεν καθορίζει από μόνο του την αντιμετώπιση. Συνεκτιμάται με όλες τις παραπάνω παραμέτρους, ώστε να αποφασιστεί πότε ένας όζος θυρεοειδούς χρειάζεται θεραπεία και πότε αρκεί η παρακολούθηση.

 

Take-away message για τους ασθενείς

Το αποτέλεσμα Bethesda δεν αρκεί πάντα για να θέσει ή να αποκλείσει τη διάγνωση του καρκίνου. Παραμένει βεβαίως ένα σημαντικό εργαλείο εκτίμησης του κινδύνου να υποκρύπτεται καρκίνος (κακοήθεια), θα πρέπει όμως να χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με όλα τα άλλα διαγνωστικά στοιχεία που έχει στη διάθεσή του ο χειρουργός. Στόχος είναι πάντα η σωστή ισορροπία: να χειρουργούνται εκείνοι που πραγματικά χρειάζονται επέμβαση, χωρίς να οδηγούνται σε άσκοπη θεραπεία ασθενείς με χαμηλού κινδύνου όζους.

 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις παθήσεις και τη χειρουργική του θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών, μπορείτε να επισκεφθείτε την κεντρική σελίδα Χειρουργός Θυρεοειδούς – Παραθυρεοειδών – Γεώργιος Σακοράφας.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΕΙΤΕ

ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ-Παπαδιαμαντοπούλου 20 (Ιλίσια)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – Άντερσεν 5 (Νέο Ψυχικό)

ΜΗΤΕΡΑ- Ερυθρού Σταυρού 5 (Μαρούσι)

ΤΗΛ. 2107487318 & 6977068223

email: georgesakorafas@yahoo.com

 

Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda  Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda  Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda  Παρακέντηση Θυρεοειδούς: Τι Σημαίνουν τα Αποτελέσματα Bethesda